44 Soru · 6 Kategori
Kişisel Öğrenim Merkezi

📚 İlker'in Öğrenim Merkezi

Kendi öğrenme sürecimde topladığım notların bir araya geldiği kişisel merkez. Şu an Claude Code, ilgili araçlar, otomasyon servisleri ve kişisel proje mimarileri üzerine soru-cevap formatında bir rehberle başlıyor — ileride başka konu başlıkları da eklenecek. Her soruya kendi notunu ekleyebilir, sol menüden arayabilir ve kategoriye göre gezinebilirsin.

44
Soru
14
Kategori
Kişisel not

Kategoriler

💡 İpucu: Sol üstteki arama kutusuna bir kelime yazarak hem başlıklarda hem soru içeriklerinde arama yapabilirsin. Kategori başlıklarına tıklayarak o kategoriyi katlayıp açabilirsin.
⚙️
SORU 1

settings.json değişiklikleri Claude'a nasıl etki eder?

settings.json, Claude Code'a "şunu yapabilirsin, şunu yapamazsın, şu modeli kullan" gibi kuralları söyler. Birden fazla yerde tanımlanabilir ve bazıları diğerlerini geçersiz kılar.

Benzetme

Bir apartmanın kat yönetmelikleri gibi düşün: bina yönetimi (kurumsal) koyduğu kuralı, dairedeki kişisel tercihler (kullanıcı) değiştiremez. Üstteki kat, alttakini geçersiz kılar.

Hangi ayar kazanır?

Kurumsal politika (IT yönetimi) Komut satırı parametreleri (--flag) .claude/settings.local.json — kişisel, paylaşılmaz .claude/settings.json — proje, ekiple paylaşılır ~/.claude/settings.json — genel, tüm projelerde ← en çok kazanır
Üstteki satır, alttaki satırla çakışan ayarları geçersiz kılar.

"Kurumsal politika" ve "--flag" tam olarak ne?

Kurumsal politika

IT/yönetim tarafından merkezi olarak dağıtılan, kullanıcının değiştiremeyeceği bir ayar dosyası (managed settings). Şirket bilgisayarlarına MDM/yönetim aracıyla itilir; tek tek çalışanlar açıp düzenleyemez. Amaç: tüm şirkette aynı güvenlik/izin kurallarını zorunlu kılmak.

Komut satırı parametreleri

claude komutunu çalıştırırken eklenen --flag'ler (ör. claude --model=claude-opus-5). Sadece o an başlattığın oturuma özeldir, dosyaya yazılmaz, terminali kapatınca etkisi biter — hızlı, geçici bir override.

İkisi de dosya tabanlı ayarlardan (settings.json) daha yüksek önceliklidir çünkü biri organizasyon zorunluluğu, diğeri o anki bilinçli seçimdir — ikisi de "arkada kalıcı bir dosyada mı yazıyor" sorusuna hayır der, bu yüzden en tepede dururlar.

Kurumsal politikayı kim belirliyor?

Sen değil — bunu şirketin IT/güvenlik ekibi belirler. Kişisel kullanımda (kendi bilgisayarında, kendi hesabınla) bu katman genelde hiç yoktur; devreye girdiği yer, şirketin sana verdiği/yönettiği bir bilgisayardır.

Kim yazar

Şirketin IT/güvenlik ekibi, bir managed-settings.json dosyası hazırlar (izin kuralları, yasaklı komutlar vb.).

Nasıl dağıtılır

Elle kopyalanmaz — MDM (Mobile Device Management) araçlarıyla (ör. Jamf, Intune, Group Policy) tüm şirket bilgisayarlarına otomatik itilir.

Nerede durur

Kullanıcının erişemeyeceği, işletim sistemi seviyesinde sabit bir konumda (örnekler aşağıda) — proje veya kullanıcı klasöründe değil.

Kullanıcı ne yapabilir

Görebilir ama değiştiremez/silemez (normal kullanıcı yetkisiyle). Değiştirmeye çalışsan bile Claude Code her oturumda dosyayı yeniden okur.

Dosya nerede durur (işletim sistemine göre)

İşletim SistemiTipik konum
macOS/Library/Application Support/ClaudeCode/managed-settings.json
Linux/etc/claude-code/managed-settings.json
WindowsC:\ProgramData\ClaudeCode\managed-settings.json

Bu yollar sistem seviyesinde olduğu için normal kullanıcı hesabı buraya yazamaz — sadece bilgisayarın yöneticisi (IT) değiştirebilir. Kişisel/bireysel kurulumlarda bu dosya genelde hiç mevcut değildir; o yüzden ev bilgisayarında bu katmanı hiç görmeyebilirsin.

Kişisel kullanım (IT ekibi yoksa): Bu bölüm senin için geçerli değil. managed-settings.json katmanı hiç oluşmaz — kontrolün tamamen sende, sadece iki katman var: ~/.claude/settings.json (tüm projelerde geçerli genel ayarların) ve proje içindeki .claude/settings.json / .claude/settings.local.json. Kurumsal politika bölümünü sadece işyerinde yönetilen bir bilgisayar kullanırsan hatırlaman yeterli.

Örnek settings.json

{
  "permissions": {
    "allow": ["Bash(git *)"],
    "deny": ["Bash(rm -rf *)"],
    "ask": ["Bash(git push*)"]
  },
  "model": "claude-sonnet-5",
  "env": {
    "NODE_ENV": "development"
  },
  "hooks": {
    "PostToolUse": [
      { "matcher": "Edit", "hooks": [{ "type": "command", "command": "npx prettier --write $CLAUDE_FILE" }] }
    ]
  },
  "statusLine": { "type": "command", "command": "git branch --show-current" },
  "cleanupPeriodDays": 30
}

Ne gibi değişiklikler yapılabilir?

  • permissions: hangi araç/komutun otomatik izinli (allow), yasak (deny) veya her seferinde sorulacak (ask) olduğu.
  • hooks: bir araç çalışmadan önce/sonra otomatik komut tetikleme (ör. dosya kaydedilince otomatik format).
  • env: oturum boyunca geçerli ortam değişkenleri.
  • model: varsayılan kullanılacak model.
  • statusLine: ekranın altında özel bilgi göstermek (ör. git dalı).
  • cleanupPeriodDays: eski oturum kayıtlarının kaç günde temizleneceği.

Yeni trendler

Ayar dosyalarının kullanımında öne çıkan yönelimler: hooks ile otomasyonun artması (format/lint/test'i manuel hatırlamak yerine ayara bağlamak), izin listelerini daraltma (varsayılan izin isteme sıklığını azaltıp sadece güvenli komutları allowlist'e almak), ve kurumsal (managed) ayarlarla merkezi governance — şirketlerin AI araçlarını IT politikasıyla standartlaştırması. Bunlar genel yönelimler; kesin anahtar isimleri için güncel resmi dokümantasyonu kontrol et.

Ne zaman etkili olur?

Çoğu ayar, dosyayı kaydettiğin an sonraki isteğe yansır. İzinlerle ilgili büyük değişikliklerde veya bazı hook tanımlarında Claude Code'u yeniden başlatmak gerekebilir.

✓ Doğru

settings.local.json'u .gitignore'a ekle. Kişisel tercihlerini takıma zorlamamış olursun.

✕ Yanlış

API anahtarını doğrudan settings.json içine yazmak. Repo paylaşılınca anahtar sızar.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
.claude/settings.local.json { "model": "claude-sonnet-5" }
↓ sonuç

Yeni oturumda bu model kullanılır; dosya kişisel olduğu için ekibin ortak ayarları bozulmaz.

✕ Yanlış kullanım
.claude/settings.json (paylaşılan) { "apiKey": "sk-ant-..." } git commit && git push
↓ sonuç

Anahtar repo geçmişinde herkese açık kalır — iptal edip yenisini çıkarman gerekir.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Bu içerik 15 Eylül 2026 tarihinde hazırlandı. Ayar dosyalarının önceliği kararlı bir mimari, ama tek tek anahtar isimleri ve managed-settings.json'un tam dosya yolu sürüm güncellemeleriyle değişebilir — kurumsal bir kurulumda kesin yol için kendi IT ekibine sor.
📋
SORU 2

Claude Code komutları nelerdir?

Kısa tanım: Sohbet kutusuna / yazınca açılan kısayollar. Bazıları Claude Code ile hazır gelir, bazılarını kendin tanımlarsın.

Komutlar, tekrar tekrar yazacağın uzun talimatları tek kelimeye indirger. En çok kullanılan hazır komutlar aşağıda; kendi özel komutlarını da ekleyebilirsin.

/clear

Sohbeti sıfırlar. Tamamen ilgisiz yeni bir işe başlarken kullan.

/compact

Geçmişi özetleyip yer açar. Aynı işin içinde bağlam dolmuşsa kullan.

/rewind

Önceki bir noktaya geri döner. Yanlış yöne sapıldığında kullan.

/context

Bağlam penceresinin ne kadar dolu olduğunu gösterir.

/init

Proje için başlangıç CLAUDE.md taslağı oluşturur.

/agents

Alt ajanları (subagent) listeler ve yönetir.

/mcp

Bağlı MCP sunucularını ve araçlarını gösterir.

/help

Tüm komutların listesini ve kısa açıklamasını gösterir.

Kendi komutunu yazmak

.claude/commands/ klasörüne bir .md dosyası koyarsan, dosya adı yeni bir komut olur. Örneğin deploy-checklist.md dosyası /deploy-checklist komutunu oluşturur.

✓ Doğru

Sık tekrarladığın bir isteği (ör. dağıtım kontrol listesi) özel komut yap, tekrar tekrar yazma.

✕ Yanlış

Her küçük iş için ayrı komut tanımlamak. Liste kabarır, hangisinin ne yaptığını unutursun.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
.claude/commands/deploy.md dosyasını oluştur Sohbette: /deploy
↓ sonuç

Uzun dağıtım talimatı tek kelimeyle çalışır, tekrar yazmana gerek kalmaz.

✕ Yanlış kullanım
/fix-typo-1, /fix-typo-2, /fix-typo-3 ...
↓ sonuç

/help listesi kabarır, hangi komutun ne yaptığını hatırlamak zorlaşır.

💬 Notlar & Sorular

Güncel trendler Özel slash-komut ve plugin marketplace ekosistemi büyüyor — hazır komut paketlerini bir marketplace üzerinden kurup kendi .claude/commands/'ına ekleyen kullanıcı sayısı artıyor. Kesin listeyi öğrenmek için repoları/marketplace'i kontrol et.
🕒 Bu içerik 15 Eylül 2026 tarihinde hazırlandı. Komut listesi Claude Code sürüm güncellemeleriyle sık değişebilir; en güncel liste için /help komutunu çalıştır.
SORU 3

/rewind nasıl etkili kullanılır?

Kısa tanım: /rewind, konuşmayı ve yapılan kod değişikliklerini önceki bir noktaya geri sarar.
Benzetme

Bir metin editöründeki Ctrl+Z'nin genişletilmiş hali gibi düşün — ama sadece yazdığın metni değil, Claude'un yaptığı dosya değişikliklerini de geri alır.

Zaman çizgisinde geri dönüş

/rewind 1. Başlangıç 2. Deneme 3. Sağlam nokta 4. Yanlış yön Şu an
"Şu an" noktasından 3 numaralı sağlam noktaya geri dönülüyor.

Neyi geri alamaz?

  • Gönderilmiş bir e-posta veya mesaj
  • git push ile uzak sunucuya gönderilmiş bir commit
  • Harici bir API'ye yapılmış çağrı (ör. bir ödeme isteği)

Bunlar "yan etki" (side effect) sayılır — Claude Code'un kendi konuşma/kod geçmişinin dışında, gerçek dünyada bir iz bırakır.

✓ Doğru

Riskli, büyük bir değişikliğe girmeden önce "gerekirse rewind ederim" rahatlığıyla dene.

✕ Yanlış

git push yaptıktan sonra rewind'in hatayı otomatik düzelteceğini sanmak.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
Riskli refactor dene → bozuldu /rewind → checkpoint 3'ü seç
↓ sonuç

Kod, denemeden önceki sağlam haline döner; bozuk değişiklikler silinir.

✕ Yanlış kullanım
git push (hata fark edildi) /rewind
↓ sonuç

Konuşma geri sarılır ama uzak sunucudaki commit kalır — hata düzelmez, ayrıca git ile geri almak gerekir.

💬 Notlar & Sorular

Güncel trendler Checkpoint/geri-alma özellikleri, çoklu-ajan ve otonom çalışma akışlarında güvenlik ağı olarak giderek daha önemli hale geliyor — Claude Code dışındaki bazı ajan araçları da benzer "geri sar" mekanizmaları ekliyor.
🕒 Bu içerik 15 Eylül 2026 tarihinde hazırlandı. Rewind'in kapsamı (nelerin geri alınabildiği) Claude Code geliştikçe genişleyebilir.
📊
SORU 4

/context nasıl etkili kullanılır?

Kısa tanım: /context, Claude'un "çalışma belleği" olan bağlam penceresinin ne kadar dolu olduğunu ve neyle dolu olduğunu gösterir.
Benzetme

Bağlam penceresi, masandaki çalışma alanı gibidir. Üstüne ne kadar çok kağıt (dosya, mesaj) koyarsan, yeni bir kağıda o kadar az yer kalır.

Bağlam penceresi neyle dolar?

⚠ burada /compact önerilir Sistem talimatı Araç tanımları Okunan dosyalar Konuşma geçmişi
Konuşma geçmişi ve okunan dosyalar en çok yer kaplayan kısımlardır.

Ne zaman kontrol edilmeli?

Uzun süren bir oturumda, özellikle çok dosya okunduysa, /context ile doluluğu kontrol et. Pencere dolmaya yaklaştıysa iki seçeneğin var:

  • /compact — geçmişi özetler, aynı işe devam edersin.
  • /clear — tamamen sıfırlar, yeni bir işe başlarsın.
✓ Doğru

Uzun oturumlarda ara ara /context çalıştır, doluluk yükselince /compact'ı düşün.

✕ Yanlış

Pencere tamamen dolana kadar bekleyip cevap kalitesindeki düşüşü fark etmemek.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
/context → %85 dolu /compact
↓ sonuç

Geçmiş özetlenir, iş kesintisiz devam eder, cevap kalitesi korunur.

✕ Yanlış kullanım
Doluluk hiç kontrol edilmeden onlarca büyük dosya okutulur
↓ sonuç

Pencere dolar, Claude erken talimatları "unutur", tutarsız cevaplar gelir.

💬 Notlar & Sorular

Güncel trendler Bağlam penceresini büyütmek yerine "daha az token harca" yaklaşımı yaygınlaşıyor — tool çıktısını okumadan önce sıkıştıran üçüncü parti proxy araçları (bkz. ➜ caveman) bu akımın bir parçası.
🕒 Bu içerik 15 Eylül 2026 tarihinde hazırlandı. Bağlam penceresi boyutu ve gösterim biçimi model/sürüm güncellemeleriyle değişebilir.
☁️
SORU 21

Cloudflare kullanım sınırları nelerdir?

Kısa tanım: Cloudflare, web siteni/uygulamanı hızlandıran, koruyan ve barındıran bir platform. Workers (sunucusuz kod çalıştırma), Pages (statik site), KV/D1/R2 (depolama) gibi servisleri var — ücretsiz katmanı oldukça cömert ama sınırsız değil.
Benzetme

Bir apartmanın ortak kullanım kotası gibi düşün: ücretsiz katman sana günlük belirli bir "kullanım hakkı" verir. Kotayı aşarsan ya ertesi gün sıfırlanmasını beklersin ya da ücretli plana geçersin.

Ücretsiz katman sınırları (özet)

ServisÜcretsiz sınır
Workers (kod çalıştırma)100.000 istek/gün, istek başına 10ms CPU süresi
KV (basit depolama)1 GB, günde 100K okuma / 1K yazma
D1 (SQL veritabanı)5 GB, günde 5M satır okuma / 100K satır yazma
R2 (dosya depolama)10 GB-ay, ayda 1M "Class A" + 10M "Class B" işlem
Durable Objects / Queuesgünde 100K istek / 10K işlem

Sınırı aştığında istekler hataya düşer veya (ücretli plana geçtiysen) kullanım başına ücretlendirilir — örneğin Workers'ta 1 milyon istek yaklaşık 0,30 dolar.

Güncel trendler

Güncel trendler Ücretsiz katmanın kendisi uzun süredir fiyat değişikliği görmedi — istikrarlı. Genel yönelim, sabit aylık ücret yerine "kullandığın kadar öde" (request-based) fiyatlandırmaya kayış.
Kişisel kullanım: Kurumsal hesap/onay gerekmez — bir e-posta ile ücretsiz Cloudflare hesabı açıp doğrudan kullanmaya başlarsın. Küçük/orta kişisel projeler için ücretsiz katman genelde fazlasıyla yeterli.
✓ Doğru

Cloudflare dashboard'undan (veya wrangler tail ile) kullanımını periyodik kontrol et — kota aşımını sürpriz olarak yaşama.

✕ Yanlış

Yoğun trafik beklenen bir prod uygulamayı hiç ölçmeden ücretsiz katmanda barındırmak — kota aşılınca uygulaman aniden hata vermeye başlar.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
Kişisel blog / küçük API Workers ücretsiz katmanda barındırılıyor
↓ sonuç

Günlük 100K isteğin çok altında kalır, hiç ücret ödemeden çalışır.

✕ Yanlış kullanım
Viral olan bir kampanya sayfası ücretsiz katmanda, kota takibi yok
↓ sonuç

Günlük istek limiti aşılır, sayfa hata vermeye başlar — ücretli plana geçmek gerekirdi.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Bu içerik 15 Eylül 2026 tarihinde hazırlandı, kaynak Cloudflare'ın kendi dokümantasyonu ve güncel fiyatlandırma karşılaştırmaları. Sınırlar zaman zaman güncellenir — kesin ve en güncel rakamlar için developers.cloudflare.com/workers/platform/limits kontrol edilmeli.
🔧
SORU 22

wrangler entegrasyonu nedir?

Kısa tanım: Wrangler, Cloudflare Workers projelerini yerel bilgisayarından geliştirip test etmeni ve canlıya almanı sağlayan resmi komut satırı (CLI) aracı.
Benzetme

git'e benzet ama "deploy" için: kodu yazarsın, wrangler dev ile kendi bilgisayarında canlıymış gibi test edersin, wrangler deploy dediğinde saniyeler içinde dünya genelinde yayına alınır.

En çok kullanılan komutlar

wrangler dev

Yerel geliştirme sunucusu başlatır, canlı yeniden yükleme (hot reload) ile.

wrangler deploy

Worker'ı Cloudflare'ın global ağına yayınlar.

wrangler tail

Canlı loglara gerçek zamanlı bakmanı sağlar.

wrangler secret put

API anahtarı gibi gizli değerleri güvenle saklar.

Kurulum ve yapılandırma

npm install -g wrangler
wrangler login
wrangler dev
wrangler deploy

Proje, kök dizindeki wrangler.jsonc (yeni önerilen format) veya wrangler.toml dosyasıyla yapılandırılır — Worker adı, ortam değişkenleri, bağlı KV/D1/R2 kaynakları burada tanımlanır.

Güncel trendler wrangler.jsonc, eski wrangler.toml formatının yerini alan önerilen yeni yapılandırma biçimi. Wrangler artık Workers'ın yanı sıra D1, R2, Vectorize, Workers AI, Queues gibi tüm platformu tek CLI'dan yönetiyor.
✓ Doğru

Gizli anahtarları wrangler secret put ile sakla — asla wrangler.jsonc dosyasına açık yazma.

✕ Yanlış

API anahtarını doğrudan yapılandırma dosyasına yazıp git'e commit'lemek — repo paylaşılırsa anahtar sızar.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
wrangler secret put API_KEY (terminalden değer girilir)
↓ sonuç

Anahtar Cloudflare'ın şifreli deposunda tutulur, kod veya repo'da hiç görünmez.

✕ Yanlış kullanım
wrangler.jsonc içine "API_KEY": "sk-abc123..." yazıp push
↓ sonuç

Anahtar repo geçmişinde herkese açık kalır, iptal edip yenisini çıkarmak gerekir.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Kaynak: github.com/cloudflare/workers-sdk ve developers.cloudflare.com/workers/wrangler resmi dokümantasyonu, 15 Eylül 2026 itibarıyla. Komut listesi ve yapılandırma formatı sürüm güncellemeleriyle değişebilir.
🐙
SORU 23

GitHub ne için kullanılır?

Kısa tanım: GitHub, git ile versiyonlanan kod projelerini internette barındıran, ekiplerin birlikte kod yazmasını/incelemesini/otomatikleştirmesini sağlayan platform.

Ne için kullanılır?

Kod barındırma

Projenin tüm geçmişiyle birlikte uzak bir sunucuda saklanması.

Pull Request (PR)

Bir değişikliği ana koda birleştirmeden önce inceleme/tartışma süreci.

Issues

Hata bildirimi, özellik isteği ve görev takibi.

GitHub Actions

Kod her push'landığında otomatik test/derleme/dağıtım (CI/CD).

GitHub Pages

Statik bir siteyi doğrudan repo'dan ücretsiz yayınlama.

Copilot

GitHub'ın entegre AI kodlama asistanı.

Benzetme

Google Drive'ın kod için versiyonlu, dallanabilir (branch) ve işbirlikli hali gibi düşün — sadece dosyaları saklamaz, kimin ne zaman ne değiştirdiğini de tutar ve değişiklikleri güvenle birleştirmeni sağlar.

✓ Doğru

Her değişikliği ayrı bir branch'te yap, PR ile ana koda birleştir — geçmiş temiz ve gözden geçirilebilir kalır.

✕ Yanlış

Gizli anahtarları (.env, API key) doğrudan repo'ya commit'lemek — public repo'da bu bilgi herkese açılır.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
git checkout -b fix-login-bug git push, sonra PR aç
↓ sonuç

Değişiklik incelenip onaylandıktan sonra ana koda güvenle birleşir.

✕ Yanlış kullanım
.env dosyasını .gitignore'a eklemeden commit + push
↓ sonuç

Gizli anahtarlar repo geçmişinde herkese açık kalır.

Güncel trendler AI ajanlarının (Claude Code, Copilot agent gibi) doğrudan PR açması, kod incelemesi yapması ve Issues'a yanıt vermesi yaygınlaşıyor — GitHub artık sadece insanlar arası değil, insan-AI işbirliği için de tasarlanıyor.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Bu içerik 15 Eylül 2026 tarihinde hazırlandı. GitHub'ın temel işlevleri (repo, PR, Issues) uzun süredir kararlı; Copilot/AI özellikleri hızlı gelişiyor.
⏱️
SORU 24

trigger.dev ne işe yarar?

Kısa tanım: TypeScript ile arka plan görevleri ve çok adımlı iş akışları (workflow) çalıştırmanı sağlayan açık kaynak platform — "arka plan işleri için Vercel" gibi düşünülebilir. Kaynak: trigger.dev
Benzetme

Bir restoranda garsonun siparişi mutfağa verip müşteriyle ilgilenmeye devam etmesi gibi düşün — uzun süren bir işi (video işleme, PDF dönüştürme) arka plana atarsın, kullanıcı beklemez, iş bitince sonuç gelir.

Ne için kullanılır?

AI içerik üretimi

Uzun süren LLM çağrılarını zaman aşımına takılmadan çalıştırma.

Video/ses işleme

Dakikalar sürebilen dönüştürme işlerini arka planda yürütme.

Büyük CSV işleme

Binlerce satırlık veriyi timeout riski olmadan işleme.

Zamanlanmış görevler

Cron benzeri periyodik görevler (Redis/kuyruk kurmadan).

Redis kurmana, kuyruk altyapısı yönetmene veya cron sunucusu çalıştırmana gerek kalmaz — normal kod yazar gibi TypeScript'te görevini tanımlarsın, trigger.dev zamanlama, yeniden deneme (retry) ve izlenebilirliği (observability) kendisi yönetir.

Güncel trendler

Güncel trendler Platform artık kendini "dayanıklı (durable) AI ajanları" için altyapı olarak konumlandırıyor — uzun süren, çok adımlı agent görevlerini (n8n gibi görsel araçlara alternatif olarak) kod-öncelikli şekilde çalıştırmaya odaklanıyor.
Kişisel kullanım: Açık kaynak ve ücretsiz katmanı var — kişisel projede kurumsal onay gerekmeden hesap açıp kullanmaya başlayabilirsin.
✓ Doğru

Kullanıcıyı bekletmeden yürütülmesi gereken uzun işleri (rapor oluşturma, toplu e-posta) trigger.dev'e devret.

✕ Yanlış

Milisaniyeler içinde dönmesi gereken basit bir API çağrısını gereksiz yere arka plan görevi yapmak — karmaşıklık ekler, fayda sağlamaz.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
"10 dakikalık video işle" trigger.dev görevi olarak tanımla
↓ sonuç

Kullanıcı sonucu beklemeden devam eder, iş timeout'a takılmadan tamamlanır.

✕ Yanlış kullanım
Basit "2+2 topla" API'sini arka plan görevi olarak tasarlamak
↓ sonuç

Gereksiz gecikme ve karmaşıklık eklenir — doğrudan senkron cevap yeterliydi.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Kaynak: trigger.dev resmi sitesi ve blog'u, 15 Eylül 2026 itibarıyla. Açık kaynak, hızlı gelişen bir proje — güncel özellikler için resmi siteyi kontrol et.
🔌
SORU 25

composio.dev ne işe yarar?

Kısa tanım: AI ajanlarının Gmail, Slack, GitHub gibi 1000'den fazla dış araca güvenle bağlanmasını sağlayan entegrasyon platformu — OAuth ve API karmaşıklığını senin yerine yönetir. Kaynak: composio.dev
Benzetme

Bir üniversal elektrik adaptörü gibi düşün: her ülkenin (aracın) kendi prizi (API'si, kimlik doğrulama yöntemi) var; composio, ajanının tek bir "fiş" ile hepsine bağlanmasını sağlıyor.

Ne sağlıyor?

ÖzellikNe işe yarar
1000+ hazır toolkitGmail, Slack, Notion, GitHub gibi araçlara hazır bağlantı
OAuth yönetimiKullanıcı kimlik doğrulama akışlarını senin yerine halleder
MCP desteğiModel Context Protocol üzerinden ajanlara araç sunar
Otomatik güncellemeAPI'ler değiştiğinde entegrasyonları kendisi günceller

Ücretsiz katımı ayda 20.000 araç çağrısı içerir — kişisel projeler için genelde yeterli bir başlangıç noktası.

Güncel trendler

Güncel trendler "Agent-native" entegrasyon yaklaşımı (Zapier gibi klasik iPaaS araçlarının aksine, doğrudan ajanlar için tasarlanmış SDK/MCP) büyüyor. MCP (Model Context Protocol) üzerinden araç sunmak, ajan entegrasyonlarının ortak dili haline geliyor.
Kişisel kullanım: Ücretsiz katmanla hesap açıp doğrudan başlayabilirsin, kurumsal onay gerekmez.
✓ Doğru

Ajanının Gmail/Slack gibi hesaplarına erişimini composio üzerinden ver — kendi OAuth akışını sıfırdan yazmaktan çok daha hızlı ve güvenli.

✕ Yanlış

Ajanına gereğinden fazla araca (hiç kullanmayacağı hesaplara) erişim vermek — saldırı yüzeyini gereksiz büyütür.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
"Ajan sadece Gmail okuma iznine sahip olsun" şeklinde kısıtla
↓ sonuç

Ajan sadece izin verilen kapsamda çalışır, yanlışlıkla e-posta gönderemez.

✕ Yanlış kullanım
Tüm hesaplara (Gmail, Slack, banka entegrasyonu vb.) tam erişim vermek
↓ sonuç

Ajan bir hata yaparsa etkisi çok geniş bir alana yayılır — gereksiz risk.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Kaynak: composio.dev resmi dokümantasyonu, 15 Eylül 2026 itibarıyla. Toolkit sayısı ve fiyatlandırma hızlı değişebilir — güncel rakamlar için resmi siteyi kontrol et.
🕷️
SORU 26

apify ne işe yarar?

Kısa tanım: Web scraping (siteden veri çekme), veri çıkarma ve tarayıcı otomasyonu için bulut platformu. "Actor" denen, Apify altyapısında çalışan sunucusuz programlar aracılığıyla çalışır. Kaynak: apify.com
Benzetme

Bir uygulama mağazası gibi düşün ama "veri toplama robotları" için: 15.000'den fazla hazır "Actor" (Amazon ürün verisi çeken, sosyal medya izleyen vb.) mağazadan seçip doğrudan çalıştırabilirsin — sıfırdan scraper yazmana gerek kalmaz.

Ne için kullanılır?

Hazır Actor kullanma

Apify Store'dan (15.000+) hazır bir scraper seçip doğrudan çalıştırma.

Kendi Actor'ını yazma

Özel bir veri kaynağı için kendi scraper'ını yazıp Apify altyapısında çalıştırma.

API ile entegrasyon

Herhangi bir web sitesini API'ye dönüştürüp uygulamana bağlama.

Kullanım alanları: pazar araştırması, rekabet analizi, SEO takibi, makine öğrenmesi için veri toplama.

Güncel trendler

Güncel trendler Apify Actor'ları artık MCP üzerinden doğrudan AI ajanlarına "araç" olarak bağlanabiliyor — bir ajan, kod yazmadan "şu web sitesinden şu veriyi çek" diyerek ilgili Actor'ı tetikleyebiliyor.
Kişisel kullanım: Ücretsiz katımla hesap açıp hazır Actor'ları deneyebilirsin — kurumsal onay gerekmez.
✓ Doğru

Bir siteyi kazımadan önce o sitenin kullanım şartlarını/robots.txt'ini kontrol et — her veri çekimi hukuki/etik açıdan serbest değildir.

✕ Yanlış

Kişisel veri (e-posta, telefon) içeren sayfaları izinsiz toplu kazımak — gizlilik ve yasal risk taşır.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
Apify Store'dan "Google Maps Scraper" seç, halka açık işletme verisini çek
↓ sonuç

Kod yazmadan, dakikalar içinde yapılandırılmış veri elde edilir.

✕ Yanlış kullanım
Bir sitenin kullanım şartlarını kontrol etmeden toplu veri kazımak
↓ sonuç

Site sahibiyle hukuki sorun yaşanabilir veya IP engellenebilir.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Kaynak: apify.com resmi sitesi, 15 Eylül 2026 itibarıyla. Actor sayısı ve fiyatlandırma sık değişebilir — güncel rakamlar için resmi siteyi kontrol et.
📧
SORU 27

E-mail servisleri: domain'e ücretsiz e-mail nasıl kurulur?

Kısa tanım: Kendi alan adınla (sen@kendisirketin.com) ücretsiz e-posta kurmanın iki farklı düzeyi var: sadece alma (Cloudflare Email Routing) veya alma + gönderme (Zoho Mail Forever Free + Cloudflare kombinasyonu).

İki seçenek karşılaştırması

ServisNe yaparSınır
Cloudflare Email RoutingGelen e-postayı domain'inden mevcut Gmail'ine yönlendirirSadece alma — bu adresten gönderemezsin
Zoho Mail (Forever Free)Gerçek bir posta kutusu — hem alma hem gönderme5 kullanıcı, tek domain, kullanıcı başına 5GB, sadece webmail (IMAP/POP yok)

İkisini birlikte kullanmak yaygın bir çözüm: Cloudflare gelen postayı yönlendirir, Zoho kimliği doğrulanmış gönderim (SMTP) sağlar — ikisi birlikte hem alma hem gönderme için tamamen ücretsiz bir kurulum oluşturur.

Kurulum adımları (özet)

1

Domain'ini Cloudflare'a ekle, DNS yönetimini Cloudflare'a taşı.

2

Cloudflare Email Routing'i aç, gelen postayı kişisel Gmail'ine yönlendir.

3

Zoho Mail'e ücretsiz kaydol, aynı domain'i doğrula (DNS kaydı ekleyerek).

4

Zoho'nun webmail arayüzünden domain adresinle e-posta gönder.

IMAP/POP desteğiyle SMTP: Kendi VPS'inde email server

Zoho Mail Free Plan IMAP/POP desteği sunmadığı için, istemci uygulamalara (Outlook, Thunderbird, Apple Mail) direkt bağlanamazsın. IMAP/POP isteyen kullanıcılar iki yolu var:

YöntemKurulumMaliyetIMAP/POP
Mail-in-a-BoxUbuntu VPS'inde tek komutla kurulur, tüm DNS/SSL otomatikVPS maliyeti (~$5/ay)✓ Tam destek
MailuDocker container, biraz teknik bilgi gerekirVPS maliyeti (~$5/ay)✓ Tam destek
Postfix + DovecotTüm bileşenleri elle kurmanız gerekir, zaman alıcıVPS maliyeti (~$5/ay)✓ Tam destek
Uyarı: Kendi email server'ı çalıştırmak spam filtreleri, IP itibarı (reputation), backup ve güvenlik güncelleme yönetimi demektir. Küçük VPS'lerde başlayan bir kurulum, zamanla değişken deliverability sorunlarına neden olabilir. Sadece Cloudflare Email Routing kullanımını veya Zoho + third-party SMTP kombinasyonunu denemeyecek kadar teknik rahatlığınız varsa önerilir.
1

Mail-in-a-Box: Ubuntu VPS kir, SSH ile curl https://mailinabox.email/setup.sh | sudo bash çalıştır, DNS kayıtlarını yapılandır.

2

Mailu: Docker Compose ile VPS'de deploy et, SSL certificate'ı Let's Encrypt otomatik sağlar.

3

Postfix + Dovecot: Postfix (SMTP) ve Dovecot (IMAP/POP) daemon'larını el ile konfigüre et, iptables/ufw firewall kurallarını ayarla.

Güncel trendler Cloudflare Email Routing tamamen ücretsiz ve sınırsız kalmaya devam ediyor; Zoho Forever Free plan hâlâ yeni kayıtlara açık. Bu ikili kombinasyon, kişisel/küçük ölçekli kullanım için en yaygın önerilen ücretsiz yol. IMAP isteyenler Mail-in-a-Box gibi all-in-one çözümlere yöneliyor.
Kişisel kullanım: Bu kurulum tam da senin gibi (IT ekibi olmayan) bireysel kullanıcılar için tasarlanmış bir çözüm. Şirket/iş e-postası gibi yüksek güvenilirlik ve destek gerektiren durumlarda ücretli bir servis (Google Workspace, Microsoft 365) daha güvenli bir tercih olur.
✓ Doğru

Kişisel projen veya yan proje domain'in için bu ücretsiz kombinasyonu kullan — kurulum 15-20 dakika sürer.

✕ Yanlış

Müşterilerle iletişimde kullanacağın kritik bir iş e-postasını, IMAP desteği olmayan ücretsiz webmail-only bir plana bağlamak — Outlook/Apple Mail gibi istemcilerle bağlanamazsın.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
Cloudflare Email Routing: merhaba@domain.com → kişisel Gmail
↓ sonuç

Domain'ine gelen tüm e-postalar otomatik olarak Gmail'ine düşer, hiç ek maliyet olmaz.

✕ Yanlış kullanım
Sadece Cloudflare Email Routing kurup "artık bu adresten gönderebilirim" sanmak
↓ sonuç

Email Routing sadece alma yapar — göndermek için ayrıca Zoho (veya başka bir SMTP servisi) kurulumu şart.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Bu içerik 15 Eylül 2026 tarihinde hazırlandı, kaynak Cloudflare ve Zoho'nun kendi dokümantasyonu ve güncel karşılaştırma yazıları. Ücretsiz plan koşulları zaman zaman değişebilir — kayıt öncesi her iki servisin güncel şartlarını kontrol et.
🛠️
SORU 28

aider ve roo code ne işe yarar?

Kısa tanım: İkisi de Claude Code'a benzer/alternatif AI kodlama araçları — ama farklı bir "kabukta" çalışırlar: aider saf terminal CLI'sı, Roo Code ise VS Code'un içine yerleşen bir eklenti.

Nerede çalışırlar?

Özellik🖥️ aider🧩 Roo Code💬 Claude Code
Çalıştığı yerSadece terminalVS Code eklentisiKendi terminal/masaüstü uygulaması
Model desteğiÇoklu (OpenAI, Anthropic, Gemini, yerel modeller...)Model-agnostik, kendi API anahtarını getirirsin (BYOK)Anthropic modelleri
Git entegrasyonuHer değişiklik otomatik, temiz bir commit olurDosya/terminal erişimi var, commit otomasyonu daha az öne çıkarGit komutlarını terminal üzerinden çalıştırır
Öne çıkan özellik"Architect mode" — önce planlayan, sonra hızlı düzenleyen iki-model moduArchitect/Code/Debug/Ask gibi değiştirilebilir modlarSubagent, plan modu, skill sistemi
Benzetme

aider bir İsviçre çakısı gibidir — küçük, hızlı, tek işi (terminalden kod düzenleyip commit'lemek) çok iyi yapar. Roo Code ise atölyene entegre edilmiş bir yardımcı gibidir — VS Code'un içinde, açık dosyalarını ve terminalini doğrudan görür.

aider — öne çıkan özellikler

  • Açık kaynak, ücretsiz — kendi API anahtarınla kullanım başına ödersin (abonelik yok).
  • 130'dan fazla dil için tree-sitter tabanlı sözdizimi desteği.
  • Her değişiklik için otomatik, açıklamalı git commit'i oluşturur.
  • Sesli komutla kod isteği verebilme (voice input).

Roo Code — öne çıkan özellikler

  • VS Code Marketplace üzerinden kurulan bir eklenti.
  • Dosya sistemi erişimi, terminal kontrolü, web tarayabilme gibi çok adımlı yetenekler.
  • Architect / Code / Debug / Ask gibi hazır modlar + kendi özel modunu tanımlama.
  • Cline projesinden türemiş bir topluluk projesi.
Dürüst not: Roo Code'un güncel durumu hakkında kaynaklar arasında çelişki var — bazı kaynaklar orijinal eklentinin kapatıldığını ve ZooCode/Cline'a geçişi önerdiğini söylüyor, resmi dokümantasyon ve VS Code Marketplace sayfası ise hâlâ aktif görünüyor. Kurulumdan önce Marketplace sayfasındaki güncel durumu kontrol etmen gerekir — uydurma bir kesinlik vermek yerine bu belirsizliği açıkça belirtiyorum.

Güncel trendler

Güncel trendler "Editöre gömülü ajan" (Roo Code, Cline gibi) ile "bağımsız terminal ajanı" (aider, Claude Code gibi) arasındaki ayrım netleşiyor — ekipler artık ikisini birlikte, farklı işler için kullanabiliyor (ör. hızlı düzenlemeler için editör eklentisi, büyük refactor için terminal ajanı).
✓ Doğru

Zaten VS Code'da çalışıyorsan ve hızlı, dosya-içi düzenleme istiyorsan Roo Code/Cline dene; terminal-öncelikli, git-temiz bir akış istiyorsan aider'a bak.

✕ Yanlış

Bir aracı sadece "popüler" diye, kendi iş akışına (editör mü terminal mi tercih ettiğine) bakmadan seçmek.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
aider --model claude-sonnet-5 "login bug'ını düzelt"
↓ sonuç

Değişiklik yapılır ve otomatik, açıklamalı bir commit oluşur — geçmiş temiz kalır.

✕ Yanlış kullanım
Roo Code'u güncel durumunu kontrol etmeden kritik bir projeye kurmak
↓ sonuç

Eklenti bakımı/desteği belirsizse ileride güncelleme veya destek alamayabilirsin — önce Marketplace'te aktif olduğunu doğrulamak gerekirdi.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Kaynak: aider ve Roo Code'un resmi dokümantasyonu/marketplace sayfaları, 15 Eylül 2026 itibarıyla. Roo Code'un aktiflik durumu kaynaklar arasında çelişkili — kurulum öncesi güncel Marketplace sayfasını kontrol et. İkisi de hızlı gelişen açık kaynak projeler.
🎯
SORU 29

Doğru prompt nasıl verilir? Prompt neleri içermeli, neleri içermemeli?

Kısa tanım: Prompt mühendisliği aslında bir iletişim becerisidir — en iyi prompt en uzun ya da en süslü olan değil, isteğini en az belirsizlikle, minimum gerekli yapıyla ilettiğin olandır.

Claude'a (özellikle Claude Code gibi ajan araçlarında) verdiğin promptun kalitesi, aldığın sonucun kalitesini doğrudan belirler. İyi bir prompt; net bir hedef, gerekli bağlam ve "bittiğinde nasıl anlaşılır" bilgisini içerir. Kötü bir prompt bunları modele tahmin ettirir — ve model senin aklından geçeni değil, en olası yorumu uygular.

Benzetme

Bir prompt, yeni işe başlayan ama şirketi hiç tanımayan yetenekli bir yükleniciye verdiğin iş talimatı gibidir. "Mutfağı düzelt" dersen, kendi zevkine göre bir şey yapar. "Dolap kapaklarını beyazdan mat griye boya, menteşeleri değiştirme, bütçe 5.000 TL, cuma günü bitir" dersen, tam istediğini alırsın. Yükleniciyi suçlamak değil, talimatı netleştirmek işe yarar.

Bir prompt neleri içermeli?

1 Net hedef

Doğrudan eylem fiiliyle başla: "Yaz", "Düzelt", "Karşılaştır". "Bir bak", "ne dersin" gibi belirsiz açılışlardan kaçın.

2 Bağlam ve gerekçe

Neden istediğini kısaca söyle. "Performans için" ile "okunabilirlik için" istenen refactor'lar tamamen farklı sonuç doğurur.

3 Somut kısıtlar

Kelime/satır sınırı, hedef kitle, kullanılacak/kullanılmayacak kütüphane, dosya yolu gibi elle tutulur gereklilikler.

4 Çıktı formatı

JSON mu, madde işaretli liste mi, kod bloğu mu istiyorsun? Formatı "yapma" değil doğrudan "yap" diyerek belirt.

5 Örnek (varsa)

Tek bir örnek (one-shot) çoğu zaman yeterlidir. Sonuç hâlâ istediğin gibi değilse ikinci, üçüncü örnek ekle.

6 Belirsizlik izni

"Bilgi yetersizse tahmin etme, eksik olduğunu söyle" gibi bir cümle, uydurma (halüsinasyon) riskini azaltır.

Neleri içermemeli?

Yaygın hataNeden sorun çıkarır
Gereksiz uzunluk / dolgu cümlelerDaha uzun prompt otomatik olarak daha iyi sonuç vermez; asıl talimat gürültüye karışır.
Belirsiz kibarlık kalıpları ("lütfen bi bak", "uygun olursa")Net bir talimat değildir, model neyin "bitti" sayılacağını bilemez.
Ağır rol ataması ("Sen 20 yıllık bir..." gibi uzun persona metinleri)Güncel modellerde çoğu zaman gereksizdir; kısa bir bağlam cümlesi genelde yeterlidir.
Çelişkili talimatlar aynı promptta"Kısa tut" + "her adımı detaylıca açıkla" gibi çakışan isteklerde model birini feda etmek zorunda kalır.
İlgisiz bağlam yığınıAlakasız dosya/geçmiş eklemek, asıl isteğin modelin "dikkatini" bölmesine yol açar.

Kullanılabilecek teknikler

TeknikNe işe yarar
XML/başlık etiketleriUzun promptlarda kaynak metni <kaynak>...</kaynak> gibi ayırmak, hangi kısmın veri hangi kısmın talimat olduğunu netleştirir.
Zincirleme düşünmeKarmaşık/çok adımlı görevlerde "önce planla, sonra uygula" diye adım adım istemek, ara adımları atlamasını önler.
Prompt zincirlemeTek dev bir promptun içine sıkıştırmak yerine görevi ardışık, küçük isteklere bölmek (araştır → planla → uygula → gözden geçir).
Az-örnekli öğrenme (few-shot)İstenen format/ton net değilse 1-3 örnek göstermek; tek örnek çoğu zaman yeterli, gerekmedikçe artırma.
Negatif yerine pozitif ifade"Kod bloğu kullanma" yerine "sadece düz metin döndür" gibi, ne YAPILACAĞINI söylemek ne YAPILMAYACAĞINI söylemekten daha güvenilir sonuç verir.

Claude Code'da (ajan/CLI kullanımında) ek olarak nelere dikkat edilmeli?

Claude Code, düz metin üreten bir sohbet değil; dosya okuyan, komut çalıştıran bir ajan olduğu için promptların bazı ek unsurlara ihtiyacı var:

Kapsamı sınırla

"Projeyi düzenle" yerine "sadece src/api/ klasöründeki hata yönetimini düzelt" gibi net bir sınır çiz — aksi halde ajan gereksiz dosyalara da dokunabilir.

Doğrulama kriterini söyle

"Testler geçmeli", "TypeScript hatasız derlenmeli" gibi somut bir "bitti" tanımı ver — yoksa ajan kendi ölçütüne göre durur.

Riskli işlerde plan modunu kullan

Büyük/geri dönüşü zor değişikliklerde önce sadece bir plan iste (bkz. ➜ Plan Modu), koda dokunmadan onay ver.

Büyük görevleri böl

"Tüm uygulamayı yeniden yaz" yerine, birbirini izleyen küçük, doğrulanabilir adımlara böl — her adımdan sonra kontrol etme şansın olur.

✓ Doğru

"utils/date.ts içindeki formatDate fonksiyonuna, ISO string girişini de destekleyen bir test ekle. Mevcut testleri bozma, sadece yeni bir it() bloğu ekle."

✕ Yanlış

"Tarih fonksiyonlarını daha iyi hale getir." — hangi dosya, ne anlamda "daha iyi", hangi testler korunacak, hiçbiri belli değil.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
"README.md'ye bir 'Kurulum' bölümü ekle. Adımlar: 1) npm install 2) .env.example'ı .env'e kopyala 3) npm run dev. Mevcut bölümleri değiştirme, sadece yeni bölüm ekle."
↓ sonuç

Claude tam olarak istenen bölümü, istenen yere, mevcut içeriği bozmadan ekler — tek seferde doğru sonuç.

✕ Yanlış kullanım
"README'yi güncelle"
↓ sonuç

Claude neyin eksik/yanlış olduğunu tahmin etmek zorunda kalır; muhtemelen istemediğin bölümleri de değiştirir, birkaç tur düzeltme gerekir.

Güncel trendler Anthropic'in kendi rehberliği "daha uzun/karmaşık prompt = daha iyi sonuç" varsayımından uzaklaşıp minimum yeterli yapıyı öneriyor; ayrıca modelin belirsizliği açıkça itiraf etmesine izin vermek (spekülasyon yerine) güvenilirliği artıran bir pratik olarak öne çıkıyor. Ajan araçlarında (Claude Code gibi) "araştır → planla → uygula → gözden geçir" akışı, tek dev bir promptun yerini almaya devam ediyor.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Bu içerik 15 Eylül 2026 tarihinde hazırlandı, kaynak Anthropic'in resmi "Prompt engineering best practices" rehberi. Teknikler kararlı bir temel oluşturuyor; belirli araç/API detayları (ör. yeni parametre adları) güncellenebilir.
💬
SORU 5

BTW Nedir?

Kısa tanım: BTW = "by the way" (bu arada). Asıl konuyu bölmeden küçük bir ek not eklemek için kullanılan kısaltma.

Commit mesajlarında, kod incelemesinde veya PR açıklamasında, ana konudan bağımsız küçük bir noktayı belirtmek için kullanılır.

Commit mesajında

Fix cache bug. Btw removed a dead console.log

Code review'da

Line 42 looks good, btw function name could be clearer

PR açıklamasında

Fixed cache invalidation. Btw, updated the docs too

✓ Doğru

Küçük, ilgisiz bir düzeltmeyi belirtmek için kullan: küçük temizlikler BTW'ye uygundur.

✕ Yanlış

Önemli bir güvenlik düzeltmesini "btw" arkasına saklamak — başlıkta açıkça belirtilmeli.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
git commit -m "Fix cache bug. Btw removed dead console.log line 89"
↓ sonuç

Reviewer asıl düzeltmeyi hemen görür, küçük ek not da kayıtta kalır.

✕ Yanlış kullanım
git commit -m "Refactor db; btw fixed critical auth bypass"
↓ sonuç

Güvenlik açığı düzeltmesi geçmişte gizli kalır, denetimde gözden kaçabilir.

💬 Notlar & Sorular

Güncel trendler AI destekli kodlamada commit/PR mesajları giderek daha kısa ve öz yazılıyor — "btw" gibi kısaltmalar, ana değişikliği net başlıkta tutup küçük notu ayırmak için hâlâ kullanışlı.
🕒 Bu içerik 15 Eylül 2026 tarihinde hazırlandı. Genel bir internet kısaltması olduğu için güncelliği düşük risk taşır.
📄
SORU 6

.MD Uzantısı Nedir?

Kısa tanım: .md, Markdown ile yazılmış düz metin dosyalarının uzantısıdır. Örnek: README.md, CLAUDE.md.

.md dosyaları düz metindir ama yapılandırılmış bir biçimde yazılır — hem insan tarafından kolayca okunur, hem de otomatik olarak biçimli bir sayfaya dönüştürülebilir.

Nerede kullanılır?

README.md

Proje tanıtımı, kurulum adımları, örnekler.

CLAUDE.md

Claude'un projeye özel okuduğu talimat dosyası.

MEMORY.md

Claude'un oturumlar arası hatırladığı bilgilerin dizini.

PR açıklaması

GitHub'da kod birleştirme talebinin metni .md ile biçimlenir.

Kısa örnek

# Başlık
## Alt başlık

**Kalın metin** ve bir liste:
- Madde 1
- Madde 2

`kod satırı`
✓ Doğru

Uzun bir .md dosyasını konuya göre küçük dosyalara böl, tek dosyada 100+ satır tutma.

✕ Yanlış

Kodu güncelleyip ilgili .md dosyasını (README, dokümantasyon) güncellemeyi unutmak.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
README.md'ye kurulum adımlarını kod değiştikçe güncel tut
↓ sonuç

Yeni katılan biri veya Claude projeyi ilk açtığında bağlamı hemen anlar.

✕ Yanlış kullanım
Kurulum komutunu değiştir, README.md'yi güncellemeyi atla
↓ sonuç

Yeni biri eski adımları izler, kurulum başarısız olur, zaman kaybeder.

💬 Notlar & Sorular

Güncel trendler "AI-native" doküman dosyaları (CLAUDE.md, AGENTS.md gibi) standart hale geliyor — projeler artık insan için README'ye ek olarak, AI ajanına özel talimat dosyası da tutuyor.
🕒 Bu içerik 15 Eylül 2026 tarihinde hazırlandı. .md formatı kararlı bir standart; Claude Code'un bu dosyaları nasıl kullandığı sürümle değişebilir.
✍️
SORU 7

Markdown Nedir?

Kısa tanım: Markdown, # ve ** gibi basit işaretlerle biçimli metin yazmanı sağlayan basit bir dildir.

HTML etiketleri (<h1>, <strong>) yazmak yerine, Markdown'da aynı sonucu çok daha kısa işaretlerle elde edersin.

Yazdığından göründüğüne

# Yazdığın (.md) # Başlık **kalın** - madde render Gördüğün (HTML) Başlık kalın • madde

Sık kullanılan işaretler

# Başlık          -> büyük başlık
**kalın**         -> kalın metin
*italik*          -> italik metin
- madde           -> madde işaretli liste
[metin](url)      -> link
`kod`             -> satır içi kod
✓ Doğru

Kod bloklarında dili belirt: ```javascript gibi. Renklendirme ve okunabilirlik artar.

✕ Yanlış

Tüm başlıkları aynı seviyede (#) kullanmak — hiyerarşi kaybolur.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
```javascript console.log("Merhaba"); ```
↓ sonuç

Sözdizimi renklenir, kod bloğu okunması kolay hale gelir.

✕ Yanlış kullanım
# Başlık # Alt başlık # Daha alt başlık
↓ sonuç

Tüm başlıklar aynı büyüklükte görünür, sayfanın hiyerarşisi kaybolur.

💬 Notlar & Sorular

Güncel trendler Markdown, AI sohbet arayüzlerinin de ortak çıktı dili haline geldi — Claude dahil çoğu asistan cevaplarını doğrudan Markdown olarak biçimlendiriyor, bu da söz dizimini bilmeyi daha da değerli kılıyor.
🕒 Bu içerik 15 Eylül 2026 tarihinde hazırlandı. Markdown'ın temel söz dizimi kararlıdır; platforma özel eklentiler (GitHub, Notion vb.) zamanla değişebilir.
⌨️
SORU 8

CLI (Komut Satırı Arayüzü) Nedir?

Kısa tanım: CLI, fare ile tıklamak yerine yazarak bilgisayarla konuştuğun arayüzdür.

CLI ile GUI karşılaştırması

Özellik⌨️ CLI🖱️ GUI
HızÇok hızlı, script ile tekrarlanabilirManuel tıklama, daha yavaş
OtomasyonKolay — bir dosyaya yaz, çalıştırZor, ekstra araç gerekir
Öğrenme eğrisiBaşta dikSezgisel, kolay
Uzaktan erişimÇok kolay (SSH ile)Daha zor

Örnek komut akışı

1

git init — yeni bir proje başlat

2

git add . — değişiklikleri hazırla

3

git commit -m "ilk commit" — kaydet

Claude Code'da CLI

Claude Code'un terminal panelinde bu komutları doğrudan çalıştırabilirsin. Proje türüne göre Bash (Linux/Mac) veya PowerShell (Windows) kullanılır.

✓ Doğru

Sık tekrar eden adımları bir script dosyasına yaz, tekrar tekrar elle yazma.

✕ Yanlış

Şifreyi veya API anahtarını komut satırına açık yazmak — geçmişte iz olarak kalır.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
deploy.sh dosyasına adımları yaz ./deploy.sh
↓ sonuç

Tek komutla tüm adımlar hatasız ve hızlı çalışır.

✕ Yanlış kullanım
curl -H "Authorization: Bearer sk-abc123..."
↓ sonuç

Anahtar terminal geçmişinde (~/.bash_history) düz metin olarak kalır.

💬 Notlar & Sorular

Güncel trendler AI kodlama ajanlarının terminal komutlarını doğrudan çalıştırması yaygınlaştıkça, komut çıktısını sıkıştıran araçlar (bkz. Soru 18'teki rtk) CLI kullanımının yeni bir katmanı haline geldi.
🕒 Bu içerik 15 Eylül 2026 tarihinde hazırlandı. CLI kavramı ve temel komutlar (git, ls) uzun süredir değişmeyen temel bilgiler.
🚫
SORU 9

.claudeignore Nedir?

Kısa tanım: .claudeignore, Claude Code'un hangi dosyaları görmemesi gerektiğini söyleyen bir liste dosyasıdır. .gitignore gibi çalışır.
Benzetme

Bir apartman kapıcısına hangi ziyaretçileri içeri almayacağını söylemek gibidir — .claudeignore, Claude'un projede görmemesi gereken dosyaların listesidir.

Dosyalar nasıl filtrelenir?

node_modules/ .env src/app.js README.md .claudeignore filtre ✓ Claude görür src/app.js, README.md ✕ Claude görmez node_modules/, .env

Kısa örnek

node_modules/
.env
*.log
dist/
✓ Doğru

.env ve gizli anahtar dosyalarını her zaman listeye ekle — Claude'un görmesine gerek yok.

✕ Yanlış

node_modules/'ü ignore etmemek — binlerce gereksiz dosya taranır, yavaşlar.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
.claudeignore'a ekle: .env node_modules/
↓ sonuç

Claude arama yaparken bu dosyaları atlar — hem hız hem gizlilik korunur.

✕ Yanlış kullanım
.claudeignore dosyası hiç yok
↓ sonuç

Claude binlerce node_modules dosyasını tarar, yavaşlar, .env içeriğini de görebilir.

💬 Notlar & Sorular

Güncel trendler Dosya filtreleme, artık sadece gizlilik için değil, token/maliyet kontrolü için de kullanılıyor — büyük projelerde gereksiz dosyaları baştan eleyip AI'ın okuma yükünü azaltmak yaygın bir pratik haline geldi.
🕒 Bu içerik 15 Eylül 2026 tarihinde hazırlandı. .claudeignore aktif geliştirilen bir özellik — söz dizimi ve kapsamı sürümle değişebilir.
📘
SORU 10

README nasıl yazılır?

Kısa tanım: README.md, bir projeyi ilk açan kişinin (insan veya AI) okuduğu ilk dosyadır — "bu proje ne yapar, nasıl çalıştırırım" sorularına cevap verir.
Benzetme

Bir cihazın kutusundaki hızlı başlangıç kılavuzu gibi düşün — cihazın her özelliğini anlatmaz, ama fişe takıp çalıştırana kadar geçen ilk adımları eksiksiz verir.

Standart bölümler

1

Başlık + 1 cümlelik özet — proje ne yapar, kimin için.

2

Kurulum — kopyala-yapıştır çalışacak komutlar.

3

Kullanım — en yaygın 1-2 kullanım örneği.

4

Yapılandırma — varsa önemli ayarlar/ortam değişkenleri.

5

Katkı — nasıl PR açılır, nasıl test edilir.

6

Lisans — projeyi kimin nasıl kullanabileceği.

Kısa şablon

# Proje Adı

Tek cümlede ne yaptığı.

## Kurulum
```bash
npm install proje-adi
```

## Kullanım
```js
import { yapBirSey } from "proje-adi";
yapBirSey();
```

## Katkı
PR'lar için önce bir issue açın.

## Lisans
MIT

Güncel trendler

Güncel trendler AI kodlama ajanları (Claude Code dahil) bir projeye ilk girdiğinde bağlamı README'den alıyor — bu yüzden README artık sadece insan için değil, "ajanın ilk okuduğu belge" olarak da yazılıyor: net, güncel, kurulum komutları gerçekten çalışır durumda tutuluyor.
✓ Doğru

Kurulum bölümündeki komutları arada bir gerçekten çalıştırıp test et — "çalışmayan kurulum adımı" en sık rastlanan README hatasıdır.

✕ Yanlış

README'yi projenin başında bir kez yazıp bir daha hiç güncellememek — kod değiştikçe adımlar eskir, yeni katılan biri yanlış yönlendirilir.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
Kurulum komutunu değiştirdin → README'deki komutu da güncelledin
↓ sonuç

Yeni katılan biri (veya Claude Code) ilk denemede doğru şekilde kurulumu tamamlar.

✕ Yanlış kullanım
"TODO: kullanım örneği eklenecek" aylardır README'de duruyor
↓ sonuç

Yeni katılan biri projeyi nasıl kullanacağını bulamaz, konuyu sormak için zaman kaybeder.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Bu içerik 15 Eylül 2026 tarihinde hazırlandı. README yapısı uzun süredir kararlı bir konvansiyon; "AI-öncelikli README" pratiği ise yeni ve hızlı gelişen bir alan.
🤖
SORU 11

Subagent nedir, nasıl ve ne zaman kullanılır?

Kısa tanım: Subagent, belirli bir işe odaklanmış, kendi ayrı bağlam penceresine sahip yardımcı bir Claude örneğidir.
Benzetme

Bir ofis yöneticisi gibi düşün: sen (ana Claude) tüm resmi görürsün, ama bazı işleri uzman asistanlara devredersin. Asistan işi derinlemesine yapar, sana sadece özet raporu getirir — kendi masasındaki dağınıklığı sana taşımaz.

Nasıl çalışır?

Ana Claude subagent A subagent B subagent C Özet rapor ana konuşmaya döner
Her subagent kendi bağlam penceresinde çalışır, ana konuşmayı kirletmez.

Nasıl oluşturulur, nerede tutulur?

1

.claude/agents/ klasörüne bir .md dosyası ekle (proje-özel) veya ~/.claude/agents/ (genel).

2

Dosyanın başına name ve description yaz — Claude bu açıklamaya göre ne zaman çağıracağına karar verir.

3

/agents komutuyla listele, test et veya düzenle.

Örnek subagent dosyası

Aşağıdaki dosya .claude/agents/code-reviewer.md olarak kaydedilirse, tanımlı yeni bir subagent oluşur:

---
name: code-reviewer
description: Kod değişikliği veya PR incelemesi istendiğinde kullan.
  Kullanıcı "review this", "kodu incele", "diff'i kontrol et" dediğinde
  ya da önemli bir değişiklik yapıldıktan hemen sonra proaktif çağır.
tools: Read, Grep, Glob
---

Sen kıdemli bir kod inceleme uzmanısın. Çağrıldığında:

1. `git diff` ile son değişiklikleri gör
2. Şunlara odaklan: doğruluk, güvenlik, okunabilirlik
3. Bulguları önem sırasına göre, tek satır özetle raporla
4. Dosyaları DEĞİŞTİRME — sadece incele ve raporla

Dosyanın parçaları ne işe yarar?

AlanNe işe yarar
nameAgent'ın kimliği — /agents listesinde ve çağrılarda bu isimle görünür.
descriptionEn kritik alan: ana Claude bu metni okuyup "bu görevde bu agent'ı çağırmalı mıyım" kararını verir. Belirsiz yazarsan hiç tetiklenmez veya yanlış anda tetiklenir.
toolsAgent'a hangi araçların açık olduğu (kapsamı daraltır) — burada sadece okuma araçları var, dosya değiştiremez.
Gövde metniAgent'ın "sistem promptu" — kimliğini ve görev adımlarını tanımlar.

Sonuç ana konuşmayı nasıl etkiler?

Subagent kendi ayrı, boş bir bağlam penceresinde başlar; sen ona ne gönderirsen sadece onu görür. İçeride onlarca dosya okusa, çok adım atsa bile, bunların HİÇBİRİ ana konuşmaya yansımaz — sadece en sonda yazdığı özet metin, sanki bir fonksiyon çağrısının dönüş değeriymiş gibi ana konuşmaya "sonuç" olarak döner. Ana Claude bu özeti okur ve ona göre bir sonraki adıma karar verir. Bu yüzden ana bağlam şişmez; ama bu da demektir ki özet ne kadar eksik yazılırsa, ana Claude o kadar eksik bilgiyle karar verir — agent'ın raporu ne kadar net ve eksiksizse sonuç o kadar güvenilir olur.

Nasıl yönetilir / test edilir?

  • /agents ile mevcut tüm agent'ları listele, birini seçip düzenle veya sil.
  • Yeni bir agent'ı küçük, zararsız bir görevle test et — açıklaması doğru tetikleniyor mu, doğru araçlara erişiyor mu kontrol et.
  • Proje-özel agent'lar git ile versiyonlanır — ekip aynı agent'ları paylaşabilir.
  • description'ı zamanla gözden geçir: yanlış anda tetikleniyorsa veya hiç tetiklenmiyorsa, muhtemel sebep description'ın belirsizliğidir.

Ne zaman kullanılmalı?

  • Geniş bir kod taramasında (çok dosya, belirsiz konum)
  • Birbirinden bağımsız birkaç araştırmayı paralel yürütürken
  • Ana konuşmanın bağlamını doldurmaması gereken uzun, ayrıntılı bir iş varken

Riskler

Kötü sonuç ihtimali var: subagent, ana konuşmanın tüm inceliğini görmez — sadece verdiğin talimatı görür. Yanlış varsayımla ilerleyebilir, bu yüzden sonucunu körü körüne kabul etme. Ayrıca her agent'a dar ve net bir görev ("tek iş") vermek, hem doğru zamanda tetiklenmesini hem de güvenilir sonuç vermesini sağlar.

✓ Doğru

Küçük, bağımsız araştırmalar için birden fazla subagent'i paralel çalıştır — zaman kazandırır.

✕ Yanlış

Tek satırlık basit bir işi bile subagent'e devretmek — kurulum maliyeti işin kendisinden uzun sürer, üretkenliği azaltır.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
"Kod tabanında X deseni nerede kullanılıyor, geniş tara" → Explore agent
↓ sonuç

Ana konuşma onlarca dosya içeriğiyle dolmaz; sadece özet sonuç döner, bağlam temiz kalır.

✕ Yanlış kullanım
Tek satırlık yazım hatası için ayrı bir subagent çağır
↓ sonuç

Agent'ın kurulup rapor verme süresi işin kendisinden uzun sürer — zaman kaybı.

💬 Notlar & Sorular

Güncel trendler Hazır subagent tanımlarının paylaşıldığı topluluk repoları ve plugin marketplace'leri yaygınlaşıyor — kendi agent'ını sıfırdan yazmak yerine hazır bir tane kurup uyarlamak giderek daha yaygın bir başlangıç noktası.
🕒 Bu içerik 15 Eylül 2026 tarihinde hazırlandı. Subagent mimarisi aktif geliştiriliyor; tanım dosyası formatı ve komutlar sürümle değişebilir.
🧩
SORU 12

Skill nedir, ajanlardan farkı ne?

Kısa tanım: Skill, belirli bir görev için paketlenmiş bir talimat setidir — Claude, konu uygun olduğunda bunu otomatik yükler ve takip eder.
Benzetme

Ajan = farklı bir işe atanmış çalışan (kendi masası, kendi belleği var). Skill = o çalışanın raftan çektiği bir el kitabı ("bu işi şöyle yap"). Persona (kim davrandığı) ajanlarla, prosedür (nasıl yapıldığı) skillerle belirlenir.

Temel fark

Özellik🤖 Subagent🧩 Skill
Bağlam penceresiKendine ait, ayrıYok — ana konuşmaya karışır
Ne getirirBağımsız bir "çalışan"Bir "nasıl yapılır" talimatı
TetiklenmeAna Claude görevi devrederKonu/istek eşleşince otomatik yüklenir
Nerede tanımlı.claude/agents/.claude/skills/

Ajanlar skilleri kullanabilir mi?

Evet. Bir subagent kendi görevini yürütürken, uygun bir skill'in talimatlarını da takip edebilir. Yani ikisi birbirini dışlamaz — bir "çalışan" (ajan), elindeki "el kitabına" (skill) bakarak çalışabilir.

✓ Doğru

Tekrar eden bir süreci (ör. kod inceleme kontrol listesi) skill yap; farklı bir "kimlik" gerektiren işi (ör. sadece okuma yapan araştırmacı) ajan yap.

✕ Yanlış

Basit bir talimat listesini gereksiz yere ayrı bir subagent olarak tasarlamak — skill yeterliyken karmaşıklık eklemek.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
.claude/skills/code-review/SKILL.md oluştur, sonra: "review this PR"
↓ sonuç

Claude otomatik doğru inceleme adımlarını takip eder.

✕ Yanlış kullanım
Aynı süreci her seferinde yeni bir subagent olarak yeniden tanımla
↓ sonuç

Gereksiz karmaşıklık; her defasında agent'ı yeniden kurma zahmeti.

💬 Notlar & Sorular

Güncel trendler Skill "pazaryerleri" büyüyor — npx skills add kullanici/repo gibi tek satır komutla başkasının yazdığı skill'i kendi ortamına kurmak yaygınlaşan bir kalıp (bkz. Soru 17'teki caveman örneği).
🕒 Bu içerik 15 Eylül 2026 tarihinde hazırlandı. Skill/ajan ayrımı Claude Code'un hızla gelişen bir alanı — isimlendirme ve davranış sürümle değişebilir.
🗂️
SORU 13

Skiller nerede depolanır, düzenlenebilir mi?

Kısa tanım: Her skill, içinde bir SKILL.md dosyası olan kendi klasöründe tutulur.

Nerede tutulur?

.claude/skills/

Proje-özel skiller — sadece bu projede çalışır.

~/.claude/skills/

Kullanıcı-genel skiller — tüm projelerde çalışır.

Plugin'ler

Kurulu bir eklenti üzerinden de skill gelebilir.

Kısa örnek yapı

.claude/skills/
  deploy-checklist/
    SKILL.md   # name, description + adımlar

Değiştirilebilir mi, yenisi eklenebilir mi?

  • Değiştirme: Evet — SKILL.md içeriğini düzenlemek yeter.
  • Yeni ekleme: Evet — yeni bir klasör + SKILL.md oluştur, name ve description yaz.
  • Eskiyi düzenleme: Evet — özellikle description'ı netleştirmek önemli, çünkü Claude hangi skill'i ne zaman tetikleyeceğine bu açıklamaya bakarak karar verir.
✓ Doğru

description'ı somut ve net yaz — "ne zaman kullanılır" açıkça belirtilsin ki yanlış anda tetiklenmesin.

✕ Yanlış

Çok genel bir açıklama yazmak (ör. "yardımcı olur") — Claude ne zaman kullanacağını kestiremez.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
description: "PR incelemesi istendiğinde kullan"
↓ sonuç

Claude doğru anda bu skill'i otomatik yükler.

✕ Yanlış kullanım
description: "yardımcı olur"
↓ sonuç

Claude ne zaman kullanacağını kestiremez; skill hiç tetiklenmez veya yanlış anda devreye girer.

💬 Notlar & Sorular

Güncel trendler Skill'lerin token maliyetini düşürmeye yönelik teknikler (örn. talimatı sıkıştırılmış formatta tutmak) yaygınlaşıyor — description alanının kalitesi hâlâ en belirleyici faktör.
🕒 Bu içerik 15 Eylül 2026 tarihinde hazırlandı. Skill klasör yapısı kararlı; keşif/tetikleme mantığı sürüm güncellemeleriyle iyileşebilir.
🗺️
SORU 14

Plan modu nedir, nasıl daha etkili kullanılır?

Kısa tanım: Plan modunda Claude kod değiştirmeden önce sadece okur, bir yaklaşım yazar ve senin onayını bekler.
Benzetme

Bir usta duvarı örmeden önce projeyi çizip sana gösterir gibi düşün. Önce kağıt üzerinde konuşulur, sonra inşaata başlanır — yanlış yerde duvar örülmez.

Nasıl çalışır?

Plan (sadece okur) kod değişmez Sorular & Onay AskUserQuestion Uygulama kod değişir belirsizlik varsa plana geri dön
Onay gelmeden Uygulama adımına geçilmez.

Daha çok soru ile başlaması için

Görevi bilerek biraz açık uçlu bırak veya doğrudan iste: "önce bana sorular sor, varsayımla ilerleme." Net, tek yorumlu bir talimat verirsen Claude soru sormadan direkt plana geçebilir — belirsizlik bıraktığın kadar soru gelir.

Nasıl yönetilir?

  • Plan modundayken sadece okuma araçları çalışır, dosya değişmez.
  • Plan bittiğinde onay istenir; onaylarsan uygulama başlar, reddedersen plan güncellenir.
  • Net hedef + kısıt ver ("neden" kısmını da açıkla) — plan kalitesi buna bağlı.
✓ Doğru

Riskli/çok dosyalı bir değişiklik öncesi plan modunu kullan, onaylamadan uygulamaya izin verme.

✕ Yanlış

Plan her sunulduğunda okumadan "devam et" demek — planın kontrol amacı boşa gider.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
"Auth modülünü refactor et, önce plan yap" → plan modu
↓ sonuç

Kod değişmeden önce yaklaşım onaylanır; yanlış yönde büyük değişiklik riski azalır.

✕ Yanlış kullanım
Plan sunuldu → okumadan "direkt yap" (her seferinde)
↓ sonuç

Planlamanın kontrol faydası hiç kullanılmaz, yanlış varsayımla ilerleme riski geri döner.

💬 Notlar & Sorular

Güncel trendler "Önce plan, sonra uygula" akışı çoklu-ajan sistemlerinde standart bir güvenlik katmanı haline geliyor — otonom/uzun süreli görevlerde bile ara onay noktaları eklemek yaygın bir tasarım tercihi.
🕒 Bu içerik 15 Eylül 2026 tarihinde hazırlandı. Plan modunun kısayolu ve tam davranışı sürüm güncellemeleriyle değişebilir.
🖼️
SORU 15

Claude Code artifacts nedir?

Kısa tanım: Artifact, Claude'un ürettiği içeriği (HTML sayfa, SVG diyagram, kod dosyası, doküman) sohbetin içinde kalan bir metin yerine, kendi kalıcı bağlantısı olan ayrı bir sayfaya dönüştürmesi. Tam da şu an okuduğun bu rehber bir artifact.
Benzetme

Bir taslak metni Google Docs'ta paylaşılabilir bir bağlantıya dönüştürmek gibi düşün — içerik artık sohbetin kendisine hapsolmuyor, kendi adresi (URL) oluyor, istediğin kişiye link olarak gösterebiliyorsun.

Ne tür içerik olabilir?

HTML sayfa

Bu rehber gibi — tasarım, etkileşim, kendi CSS/JS'i olan tam bir web sayfası.

SVG diyagram

Akış şeması, grafik gibi vektörel görseller.

Kod dosyası

Tek başına incelenebilir/indirilebilir kod parçaları.

Markdown doküman

Rapor, not, plan gibi biçimli metin belgeleri.

Yaşam döngüsü

Yaz Yayınla (publish) Güncelle Paylaş aynı linke tekrar yayınlayarak güncellenir
Bu rehber tam olarak bu döngüden geçti — 11 kez güncellenip yayınlandı, link hep aynı kaldı.

Gizlilik ve paylaşım

Artifact'ler varsayılan olarak private'tır — sadece sen görürsün. Başkasıyla paylaşmak istersen sayfanın kendi paylaşım menüsünden bilinçli olarak paylaşman gerekir; otomatik herkese açık olmaz.

Ne zaman artifact kullanmalısın? (kullanım senaryoları)

Rehber / rapor / kılavuz

Tam da bu sayfa gibi — tekrar tekrar başvuracağın, kategorilere ayrılmış uzun içerik. Sohbette kaybolmaz, link sabit kalır.

Mini araç / hesaplayıcı

Bütçe hesaplayıcı, karar matrisi, kontrol listesi gibi kendi başına çalışan, girdi alan küçük araçlar.

Tasarım / prototip

Bir arayüz fikrini koda geçmeden önce görsel olarak denemek, müşteriye/ekibe hızlı göstermek.

Veri görselleştirme

Bir tabloyu/log çıktısını grafiğe, diyagrama çevirip daha okunur hale getirmek.

Panel / dashboard

Canlı veri okuyan, durumu özetleyen, paylaşılan bir çalışma sayfası (runtime capability ile veritabanı/form gibi özellikler eklenebilir).

Oyun / interaktif demo

Basit bir oyun, simülasyon veya öğretici interaktif örnek — kod indirip çalıştırmaya gerek kalmadan tarayıcıda açılır.

Kendi işlerine nasıl uyarlarsın?

Artifact'i "Claude'un kod yazdığı bir chat mesajı" gibi değil, ayrı bir mini-proje gibi düşün. Genel akış:

1 Amacı netleştir

Sadece göstermek mi (statik rapor), yoksa kullanıcının bir şey yapmasını mı istiyorsun (form, hesaplayıcı, oyun)? Bu, sayfanın karmaşıklığını belirler.

2 İlk versiyonu iste

Gerçek içerikle (uydurma/lorem ipsum değil) başlaması için verini/örneklerini promptun içine koy.

3 Yayınla, linki kaydet

İlk yayından sonra artık sabit bir linkin var — bundan sonraki her istek "aynı linke güncelle" şeklinde ilerler.

4 Küçük adımlarla güncelle

"Her şeyi yeniden yaz" yerine "şu bölümü ekle / şu rengi değiştir" gibi somut, tek seferde bir değişiklik iste.

Plan moduyla nasıl daha etkili hale getirilir?

Basit/tek parçalı bir artifact için (kısa bir SVG diyagram, tek soru-cevap sayfası) plan moduna gerek yok — direkt iste. Ama çok bölümlü, etkileşimli veya veri tutan bir artifact (bu rehber gibi 20+ bölümlü bir sayfa, veya form+veritabanı olan bir araç) için plan modu riski azaltır:

AdımNe yapılır
1. Plan moduna geçShift+Tab ile plan modunu aç; Claude henüz hiçbir şey yazmaz, sadece dinler/okur.
2. Yapıyı tarif etHangi bölümler olacak, hangi veri/örnekler kullanılacak, tasarım yönü ne (renk, ton, hedef kitle) — bunları anlat.
3. Planı gözden geçirClaude'un çıkardığı bölüm/iskelet planını oku; eksik veya gereksiz bir kısım varsa bu aşamada düzelt (kod henüz yazılmadığı için ucuz bir düzeltme).
4. Onayla, uygulatPlanı onaylayınca Claude artifact'i baştan sona bu plana göre yazar — "yanlış yöne" gidip sonradan tamamen sökmen gerekmez.

Bu rehberin kendisi de tam bu şekilde büyüdü: önce plan modunda hangi sorular/bölümler ekleneceği netleşti, sonra içerik yazılıp tek tek yayınlandı — bkz. ➜ Plan Modu.

Başlangıç için örnek iş ve promptlar

İhtiyaçÖrnek prompt
Kişisel rehber/rapor"Şu konudaki notlarımı [X konusu], kategori bazlı sol menüsü olan, tek sayfa bir rehbere dönüştür ve artifact olarak yayınla."
Basit hesaplayıcı"Aylık bütçe girip kategori bazında harcama yüzdesi gösteren basit bir hesaplayıcı artifact'i yap."
Veri görselleştirme"Şu CSV/tabloyu [veriyi yapıştır] bar grafik olarak gösteren bir artifact hazırla, açık/koyu tema desteği olsun."
Kontrol listesi / checklist"[Şu süreç] için işaretlenebilir, tamamlananları hatırlayan bir kontrol listesi artifact'i yap."
Mini oyun"Basit bir [X] oyunu (ör. hafıza kartları, kelime bulmaca) artifact olarak hazırla, mobilde de oynanabilir olsun."
Güncel trendler Artifact'ler statik sayfa olmaktan çıkıp "runtime capability" kazanıyor — canlı veri okuma, kullanıcı etkileşimini hatırlama (ör. bu rehberdeki not/localStorage özelliği), paylaşılan durum tutma gibi. Sayfa artık sadece gösterilen değil, kullanılan bir şeye dönüşüyor.
✓ Doğru

Uzun, tekrar başvuracağın bir çıktıyı (rehber, rapor, kontrol listesi) artifact yap — sohbet geçmişinde kaybolmaz, linkle geri dönersin.

✕ Yanlış

Hassas/kişisel bilgi içeren bir artifact'i "nasıl olsa kimse bulamaz" diyerek paylaşım linkiyle dağıtmak — link elindeki herkese erişim verir.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
"Bu raporu artifact yap" → HTML sayfa olarak yayınlanır
↓ sonuç

Kalıcı bir link oluşur; rapor sohbet kapansa bile linkten tekrar açılabilir.

✕ Yanlış kullanım
Gizli finansal veriler içeren artifact'i genel bir kanala link olarak atmak
↓ sonuç

Linki gören herkes içeriği görebilir — paylaşım kapsamını önce daraltmak gerekirdi.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Bu içerik 15 Eylül 2026 tarihinde hazırlandı. Artifact özellikleri (runtime capability, paylaşım kuralları) aktif geliştiriliyor — davranış sürüm güncellemeleriyle genişleyebilir.
🔁
SORU 16

Loop sistemi nedir, nasıl kullanılır?

Kısa tanım: /loop, bir promptu veya komutu belirli aralıklarla (veya Claude'un kendi belirlediği hızda) tekrar tekrar çalıştırır.
Benzetme

Fırında pişen bir yemeği düzenli arayla kontrol etmek gibi — her seferinde tekrar sormana gerek kalmaz, Claude kendi kendine "bakıp" gerekirse sana haber verir.

Nasıl çalışır?

Görevi çalıştır Bekle (interval) Koşul sağlandı → dur koşul sağlanana kadar çalıştır → bekle döngüsü sürer

Kısa örnek

/loop 10m /check-ci
# 10 dakikada bir CI durumunu kontrol et, sonuç değişince haber ver

Doğru prompt nasıl verilir?

  • Net bir durma koşulu belirt: "X olursa dur", yoksa sonsuz döner.
  • Interval'i işin doğasına göre seç — saniyelerle ölçülen kontrolü dakikalarla, günlük bir kontrolü saatlerle yapma.
  • Interval belirtmezsen Claude kendi hızını (dynamic) ayarlar — çoğu durumda bu yeterlidir.
✓ Doğru

Dış bir sistemin durumunu (CI, deploy) periyodik izlemek için, net durma koşuluyla kullan.

✕ Yanlış

Ağır bir işi çok kısa aralıkla tekrarlatmak — önceki çalışma bitmeden yenisi tetiklenir, kaynak israf olur.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
/loop 10m /check-ci "CI kırmızı olursa bana haber ver"
↓ sonuç

Arka planda düzenli kontrol edilir, sadece sonuç değişince haber alırsın — manuel takip gerekmez.

✕ Yanlış kullanım
/loop 30s /run-full-test-suite (durma koşulu yok)
↓ sonuç

Ağır test paketi çok sık ve süresiz tekrarlanır — kaynak ve token israfı.

💬 Notlar & Sorular

Güncel trendler Sabit aralık yerine "dynamic pacing" (Claude'un kendi hızını ayarlaması) tercih edilen varsayılan haline geliyor — sabit interval'lar daha çok dış sistem izleme (CI, deploy) gibi net döngülerde kullanılıyor.
🕒 Bu içerik 15 Eylül 2026 tarihinde hazırlandı. Loop zamanlama davranışı ve aralık sınırları sürüm güncellemeleriyle değişebilir.
🗿
SORU 17

caveman ne işe yarar?

Kısa tanım: Claude'un (ve diğer AI kodlama ajanlarının) çıktısını "mağara adamı" tarzı sıkıştırılmış bir dile çevirerek token — dolayısıyla maliyet — tasarrufu sağlayan plugin/skill. Kaynak: github.com/JuliusBrussee/caveman
Benzetme

Bir telgraf mesajı gibi düşün: "kelime başına ücret" mantığıyla yazılan, gereksiz her sözcüğün atıldığı ama anlamın tam kaldığı bir dil. caveman, Claude'un cevaplarını böyle bir telgrafa çeviriyor — teknik doğruluk, kod ve hata mesajları asla kısaltılmıyor.

Nasıl çalışır?

Öncesi (normal)Sonrası (caveman)
"Elbette, bu hatayı hemen inceleyeyim ve size açıklayayım.""Hata inceleniyor."
"Yeni bileşen için bir useMemo eklemenizi öneririm çünkü her render'da...""Yeni obje ref her render. useMemo kullan."

İki yönlü çalışır: yazar tarafı Claude'un cevaplarını kısaltır (kod ve hata mesajlarına dokunmadan); okur tarafı (proxy modu) Claude'un okuduğu log/test/JSON çıktısını da sıkıştırır. Güvenlik uyarıları veya geri alınamaz işlemler gibi kritik anlarda otomatik olarak normal dile döner — kısaltma anlamı bozacaksa devre dışı kalır.

Kurulum

# Küçük versiyon (sadece skill)
npx skills add JuliusBrussee/caveman -g

# Tam versiyon (proxy dahil)
npm install -g @caveman-ai/cli
caveman setup --install

Claude Code, Codex, Gemini CLI, Cursor, Windsurf dahil 30'dan fazla ajanda çalışıyor.

Yoğunluk seviyeleri

/caveman lite

Hafif kısaltma, okunabilirlik önde.

/caveman full

Varsayılan — belirgin kısaltma, teknik içerik korunur.

/caveman ultra

En agresif kısaltma.

/caveman off

Normal dile geri dön.

Ölçülen sonuçlar

ÖlçümSonuç
Adobe Research1.4-2.4× maliyet düşüşü
JetBrains testi%8.5 daha az çıktı token'ı, kalitede fark yok
Proxy benchmark (54 test)%33.2 giriş token'ı tasarrufu

Güncel trendler / son eklenenler

Pixel Mode: Skill talimatlarını PNG resmine çevirip ek tasarruf sağlıyor. caveman learn: Geçmiş kullanım verisini analiz edip en çok token tüketen kalıpları buluyor. Trial modu: caveman'lı ve caveman'sız gerçek oturumları karşılaştırıyor. Ayrıca Wenyan modları (klasik Çince tabanlı, en agresif sıkıştırma seviyeleri) eklendi.

Kişisel kullanım: Kurulum tek komut, hesap/onay gerekmez. Şirket ortamında kullanacaksan sadece paylaşılan settings.json'a değil, kişisel settings.local.json'a eklemen tercih sebebi olabilir (bkz. ➜ Soru 1).
✓ Doğru

Uzun, teknik ve tekrarlayan oturumlarda /caveman full aç — token tasarrufu en çok burada hissedilir.

✕ Yanlış

Yeni birine kod açıklarken veya hassas bir kararı tartışırken ultra modu açık bırakmak — bağlam kaybı yanlış anlamaya yol açabilir.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
/caveman full (uzun bir debug oturumu boyunca açık)
↓ sonuç

Cevaplar kısa ve terse gelir, oturum sonunda çıktı token'ı belirgin azalır — teknik doğruluk korunur.

✕ Yanlış kullanım
/caveman ultra (kritik bir güvenlik kararını tartışırken)
↓ sonuç

Auto-clarity kuralı devreye girip otomatik normale döner — ama en güvenlisi kritik anlarda zaten kapalı tutmaktır.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Kaynak: github.com/JuliusBrussee/caveman README'si, 15 Eylül 2026 itibarıyla. Proje hızlı gelişiyor — güncel özellik listesi için repoyu tekrar kontrol et.
⚙️
SORU 18

rtk (Rust Token Killer) ne işe yarar?

Kısa tanım: Terminal komutlarını (git, test, lint, docker...) kendi sıkıştırılmış eşdeğerine çeviren bir CLI proxy — dev komutu çıktılarında %60-90 token azaltımı hedefler. Kaynak: github.com/rtk-ai/rtk
Benzetme

Bir asistanın kalın bir raporu okuyup sana sadece "önemli olan 3 satırı" söylemesi gibi düşün — git status gibi bir komutu çalıştırdığında, rtk araya girip ham çıktıyı Claude'a göndermeden önce gürültüyü temizliyor.

Nasıl çalışır?

git status rtk git status Kısa, temiz çıktı Auto-rewrite hook: komut otomatik yeniden yazılır

Desteklenen komut kategorileri

Dosya işlemleri

ls, cat, grep, find, diff

Git

status, log, diff, push, pull

Test/Lint

pytest, cargo test, jest, go test, ESLint, TypeScript

Altyapı

Docker, Kubernetes, AWS (EC2, Lambda)

Kurulum

# macOS/Linux (Homebrew)
brew install rtk

# Windows (winget)
winget install rtk-ai.rtk

# Claude Code'a hook olarak bağlama
rtk init -g

Güncel trendler / son eklenenler

Native Windows desteği (v0.37.2+) — artık Unix shell (WSL) gerektirmiyor. SQLite tabanlı kurtarma modu — bir komut başarısız olursa tam çıktı ayrıca kaydediliyor. Opt-in telemetri — anonim kullanım verisi topluyor ama varsayılan kapalı, GDPR uyumlu, kaynak kodu/gizli bilgi toplamıyor.

Kişisel kullanım: Kurulum tek komut, şirket onayı gerekmez. Telemetri varsayılan olarak kapalı — açık onay vermediğin sürece hiçbir veri gönderilmez.
✓ Doğru

Sık çalıştırdığın, uzun çıktı veren komutlarda (test suite, git log) rtk'yı aktif tut — en çok tasarruf burada.

✕ Yanlış

Bir komutun tam/ham çıktısına ihtiyacın olduğunda (ör. detaylı hata ayıklama) rtk'nın özetlenmiş halini yeterli sanmak.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
git log --oneline -50 (rtk otomatik devreye girer)
↓ sonuç

50 satırlık log yerine gruplanmış, gürültüsüz kısa özet Claude'a gider — bağlam israf olmaz.

✕ Yanlış kullanım
Karmaşık bir stack trace'i rtk'nın özetlediği haliyle "tam" sanmak
↓ sonuç

Kritik bir detay özet dışında kalmış olabilir — SQLite kurtarma modundan tam çıktıya bakmak gerekir.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Kaynak: github.com/rtk-ai/rtk README'si, 15 Eylül 2026 itibarıyla. Proje hızlı gelişiyor — güncel özellik listesi için repoyu tekrar kontrol et.
🐴
SORU 19

ponytail ne işe yarar?

Kısa tanım: AI ajanına "tembel ama deneyimli bir yazılımcı" mantığı enjekte eden plugin — amaç token değil, yazılan kod miktarını azaltmak: "en iyi kod, hiç yazılmayan koddur." Kaynak: github.com/DietrichGebert/ponytail
Benzetme

Yeni bir özellik isteyip ekibe götürdüğünde, kıdemli bir mühendisin "buna hiç yeni kod yazmadan, zaten var olan şu fonksiyonla çözebiliriz" demesi gibi düşün — ponytail bu refleksi ajana kural olarak yüklüyor.

Nasıl çalışır? — 7 kademeli kontrol

1

Buna gerçekten ihtiyaç var mı?

2

Kodda zaten var mı?

3

Standart kütüphanede var mı?

4

Platformun kendi özelliğiyle olur mu?

5

Zaten yüklü bir bağımlılıkla olur mu?

6

Tek satırda yapılabilir mi?

7

Son çare: minimum gerekli kod

Kurulum ve komutlar

# Claude Code içinde
/plugin marketplace add DietrichGebert/ponytail
Komutİşlevi
/ponytail lite|full|ultra|offYoğunluk seviyesini ayarla
/ponytail-reviewDiff'te aşırı mühendislik arayıp silme listesi sunar
/ponytail-auditTüm repo'yu tarar
/ponytail-gainPerformans skorunu gösterir

Ölçülen sonuçlar

ÖlçümSonuç
Kod satırı%54 daha az (aşırı mühendislikte %94'e kadar)
Maliyet%20 daha ucuz
Hız%27 daha hızlı
Güvenlik%100 korunmuş (iddia edilen ölçüme göre)

Not: Kod zaten minimal ise fark küçük olur; asıl fark aşırı mühendislik olan durumlarda (ör. gereksiz bir tarih seçici bileşeni) ortaya çıkıyor.

Güncel trendler / son eklenenler

20 ajan desteği: Claude Code'un yanı sıra Codex, Gemini, GitHub Copilot CLI, Cursor, Windsurf ve daha fazlası. Subagent injection: Oluşturulan alt ajanlar (subagent) da bu kuralları otomatik miras alıyor — tek tek ayarlamana gerek kalmıyor.

Kişisel kullanım: Tek komutla kurulur, onay süreci yok. MIT lisanslı — kişisel veya ticari projede serbestçe kullanılabilir.
✓ Doğru

Yeni bir özellik istemeden önce /ponytail-review çalıştır — gereksiz soyutlamayı erken yakalar.

✕ Yanlış

Gerçekten karmaşık, çok parçalı bir mimari gerektiren işte "en az kod" kuralını zorlamak — bazen doğru soyutlama gerekir.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
"Tarih formatlamak için fonksiyon yaz" (ponytail aktif)
↓ sonuç

Ajan önce standart kütüphaneyi kontrol eder, sıfırdan yazmak yerine Intl.DateTimeFormat önerir.

✕ Yanlış kullanım
Çok katmanlı, gerçekten gerekli bir plugin mimarisi isterken ultra mod
↓ sonuç

Ajan gerekli soyutlamayı bile "gereksiz" sayıp atlayabilir — mimari ihtiyaç varsa modu gevşetmek gerekir.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Kaynak: github.com/DietrichGebert/ponytail README'si, 15 Eylül 2026 itibarıyla. Ölçümler README'deki iddia edilen değerlerdir, bağımsız doğrulama değildir. Proje hızlı gelişiyor — güncel özellik listesi için repoyu tekrar kontrol et.
🖥️
SORU 20

headroom ne işe yarar?

Kısa tanım: Masaüstü tepsi (tray) uygulaması — yerel bir proxy olarak çalışıp Claude Code/Codex/OpenCode gibi araçların API çağrılarındaki tool çıktısını, log'ları geri kazanılabilir şekilde sıkıştırarak ~%50 maliyet azaltımı hedefler. Kaynak: github.com/gglucass/headroom-desktop (not: "headroom" adıyla birden fazla farklı proje var — bu sayfa özellikle headroom-desktop'ı anlatıyor).
Benzetme

Bir su arıtma cihazı gibi düşün: musluktan (senin araçların) çıkan su (veri) API'ye ulaşmadan önce cihazdan (headroom) geçip gereksiz kısımlarından arındırılıyor — ama suyun kendisi (kod blokları) dokunulmadan geçiyor.

Nasıl çalışır?

Claude Code headroom proxy 127.0.0.1:6767 Claude API Kod blokları sıkıştırılmadan geçer — sadece log/JSON/düz metin sıkışır

Kurulum

# macOS (Homebrew)
brew install --cask headroom

# Diğer platformlar: GitHub Releases sayfasından indir
# Desteklenen: macOS 14+, Windows 10+, Linux (x86_64)

Paket içeriği

headroom

Ana prompt optimizasyon motoru.

rtk

Komut çıktısı sıkıştırması (bkz. ➜ rtk sayfası) pakete dahil.

Ek araçlar

markitdown, serena, codebase-memory, context7

Sıkıştırma oranları

İçerik türüTasarruf
JSON / yapılandırılmış log%86-100
Düz metin%43-46
Kod bloklarıKasıtlı olarak sıkıştırılmaz (korunur)

Güncel trendler / son eklenenler

Menü çubuğunda tasarruf analitik panosu (günlük/aylık grafik), otomatik güncelleme sistemi ve macOS Keychain / Windows Credential Manager entegrasyonu gibi "kurumsal masaüstü uygulaması" standartlarına yaklaşan özellikler ekleniyor. Bağımsız Python runtime yönetimi sayesinde sistem Python'unu etkilemiyor.

Kişisel kullanım: Tek uygulama indirip kurman yeterli, hesap veya IT onayı gerekmez. Menü çubuğunda çalışan sıradan bir masaüstü uygulaması gibi davranır.
✓ Doğru

Uzun, log-ağırlıklı oturumlarda (build çıktısı, test raporu okutma) headroom'u açık bırak — en çok tasarruf JSON/log'da olur.

✕ Yanlış

headroom'un kod bloklarını da sıkıştırdığını sanıp kod kalitesinden endişelenmek — kod koruma politikası gereği kod hiç dokunulmadan geçer.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
headroom açık, arka planda çalışıyor npm run build (uzun log çıktısı)
↓ sonuç

Build log'u API'ye ulaşmadan önce sıkıştırılır, Claude aynı bilgiyi çok daha az token ile alır.

✕ Yanlış kullanım
headroom uygulamasını kapatıp proxy'nin hâlâ çalıştığını sanmak
↓ sonuç

Uygulama kapalıyken 127.0.0.1:6767'ye bağlantı olmaz — istekler normal (sıkıştırılmamış) şekilde gider.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Kaynak: github.com/gglucass/headroom-desktop README'si, 15 Eylül 2026 itibarıyla. "headroom" adıyla başka projeler de var (kullanım izleyici, farklı sıkıştırma kütüphanesi) — karıştırmamak için repo linkini kontrol et. Proje hızlı gelişiyor.
🗂️
SORU 30

Doğru bir CLAUDE.md dosyası nasıl yazılır?

Kısa tanım: CLAUDE.md, her oturum başında Claude Code'un otomatik okuduğu özel bir dosyadır — koddan çıkaramayacağı proje bilgisini (komutlar, kod stili, kurallar) Claude'a kalıcı olarak anlatır.
Benzetme

Yeni işe başlayan birine verilen "ilk gün notu" gibi düşün: şirket kültürünü anlatan bir roman değil, "kahve makinesi şurada, toplantılar 10'da, bu klasöre dokunma" gibi kısa, pratik notlar. Ne kadar uzun ve dağınık olursa, o kadar az okunur.

İçeriğinde neler olmalı, neler olmamalı?

✅ Olmalı❌ Olmamalı
Claude'un tahmin edemeyeceği bash komutları (özel script'ler)Claude'un koda bakarak zaten çıkarabileceği bilgiler
Varsayılandan farklı kod stili kurallarıStandart dil/framework kuralları (Claude zaten biliyor)
Test komutları ve tercih edilen test çalıştırıcıDetaylı API dokümantasyonu (onun yerine linkle)
Repo görgü kuralları (branch adlandırma, PR kuralları)Sık değişen bilgiler (versiyon numaraları, geçici durumlar)
Projeye özgü mimari kararlarUzun anlatım/tutorial metinleri
Ortam tuhaflıkları (zorunlu env değişkenleri)"Temiz kod yaz" gibi zaten aşikar pratikler

Her satır için kendine şunu sor: "Bu satırı silsem Claude hata yapar mıydı?" Cevap hayırsa, o satırı sil.

Nasıl oluşturulur?

1 /init çalıştır

Proje kökünde /init komutu, mevcut proje yapısına bakarak otomatik bir başlangıç taslağı oluşturur.

2 Satır satır oku

Otomatik oluşan taslağı satır satır gözden geçir; aşikar olanları sil, eksik olan gerçek kuralları ekle.

3 İki katmanlı tut

Üstte 10-20 satırlık "kesinlikle uyulması gereken" kurallar; nadiren gereken detaylar için @dosya/yolu ile ayrı dosyalara bağlantı ver.

4 /context ile doğrula

/context komutu, dosyanın gerçekten yüklendiğini teyit eder.

# Code style
- ES modules (import/export) kullan, CommonJS (require) değil
- Mümkünse import'ları destructure et (ör. import { foo } from 'bar')

# Workflow
- Kod değişikliği serisi bitince mutlaka typecheck çalıştır
- Performans için tüm test paketini değil, tekli testleri çalıştır

Uzunluk ve yapı

Önerilen sınır 200 satırın altı — bazı ekipler 60 satıra kadar iner. Dosya şişince Claude bazı kuralları "gürültüde kaybeder" ve göz ardı etmeye başlar; bu yüzden nadiren gereken, konuya özel bilgi için CLAUDE.md yerine ➜ skill kullanmak daha doğrudur — skill'ler sadece konu uygun olduğunda yüklenir, her oturumda bağlamı şişirmez.

Kimler için gereklidir?

Tek kişilik / kişisel projeler

Küçük bir kişisel projede bile faydalıdır — "bu projede pnpm kullanıyorum, npm değil" gibi tek satırlık bir not, tekrar tekrar aynı düzeltmeyi yapmanı önler.

Takım / kurumsal projeler

Git'e eklenip (commit) ekiple paylaşılabilir — böylece herkesin Claude'u aynı kuralları bilir, zamanla değer biriktiren canlı bir doküman haline gelir.

Avantaj / dezavantaj

✓ Avantaj

Aynı düzeltmeyi tekrar tekrar yazmazsın; tutarlı kod stili, daha az "hayır öyle değil" döngüsü, ekip için ortak bir "Claude sözleşmesi".

✕ Dezavantaj

Şişirilmiş/eski bir CLAUDE.md, önemli kuralların gürültüde kaybolmasına yol açar — kod gibi bakım ister, "yaz ve unut" olmaz.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
CLAUDE.md: "Testler için sadece vitest kullan, jest kurulu değil"
↓ sonuç

Claude her seferinde doğru test komutunu çalıştırır, yanlış araç deneyip zaman kaybetmez.

✕ Yanlış kullanım
CLAUDE.md: 400 satırlık, projenin tüm tarihçesini anlatan bir metin
↓ sonuç

Claude bazı kuralları atlamaya başlar; önemli bir talimat (ör. "migration'a dokunma") diğerlerinin arasında kaybolur.

Güncel trendler İki katmanlı yapı (üstte kısa zorunlu kurallar + @include ile referans dosyalar) ve "progressive disclosure" (bilgiyi sadece gerektiğinde yükletme) öne çıkan yaklaşımlar. Bir kural sürekli atlanıyorsa dosyayı kısaltmak, o satıra tek başına "ÖNEMLİ" vurgusu eklemekten daha etkili kabul ediliyor.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Kaynak: code.claude.com/docs resmi "Best practices" rehberi, 15 Eylül 2026 itibarıyla. Önerilen satır sayısı ve yapı zamanla değişebilir — güncel rehberi kontrol et.
📦
SORU 31

Container tool'lar (dev container / sandbox) nedir, nasıl kullanılır?

Kısa tanım: Claude Code'u kendi bilgisayarında değil, izole bir "kutunun" (container) içinde çalıştırma yöntemi. Claude dosya okuyup komut çalıştırırken, gerçek işletim sistemine değil bu kutuya dokunur.
Benzetme

Evinde büyük bir tadilata girişmeden önce, aynı planı önce bir maketle denemek gibi düşün. Maket bozulsa evin gerçek duvarına bir şey olmaz — container da tam olarak bunu sağlar: Claude'un riskli/otonom çalışmasına izin verirken gerçek bilgisayarını korur.

Neden kullanılır?

Güvenli otonom çalışma

--dangerously-skip-permissions gibi onay istemeden çalışan modları, gerçek dosya sistemine değil container'a hapsederek daha güvenli hale getirir.

Tutarlı ortam

Ekipteki herkes (veya senin farklı bilgisayarların) aynı araç/sürüm setiyle çalışır — "bende çalışıyordu" sorunu azalır.

Güvenilmeyen kodu incelemek

İncelemeden güvenmediğin bir repoyu, kendi asıl sistemine bulaştırmadan container içinde açıp Claude'a analiz ettirebilirsin.

Nasıl kurulur? (VS Code örneği)

Proje köküne .devcontainer/devcontainer.json dosyası eklenir:

{
  "image": "mcr.microsoft.com/devcontainers/base:ubuntu",
  "features": {
    "ghcr.io/anthropics/devcontainer-features/claude-code:1.0": {}
  }
}

Sonra VS Code'da Dev Containers: Rebuild Container komutu çalıştırılır, container içinde açılan terminalde claude yazılıp giriş yapılır. Claude Code'un kendi resmi "Dev Container Feature"ı, VS Code eklentisini de otomatik ekler.

Dev container / sandbox / VM karşılaştırması

Yöntemİzolasyon seviyesiKurulum zahmeti
Yerleşik Bash sandboxDosya/ağ izolasyonu, Claude Code içinde hazır gelirYok — bir ayar açman yeterli
Dev containerTam bir Docker container — ayrı dosya sistemi, ayrı araç setiOrta — devcontainer.json + Docker gerekir
Sanal makine (VM)En yüksek izolasyon — işletim sistemi seviyesinde ayrımYüksek — VM kurulumu/yönetimi gerekir
Önemli uyarı: --dangerously-skip-permissions ile çalışan bir container bile ana bilgisayarını tamamen korumaz — container içindeki kimlik bilgilerin (~/.claude) yine de sızabilir. Host'taki ~/.ssh gibi gizli anahtarları container'a bağlamamak (mount etmemek), sadece güvendiğin repolarla çalışmak önerilir.
✓ Doğru

Otonom/onaysız çalıştıracağın uzun bir görevi (ör. büyük bir migration) container içinde başlatmak — bir şey ters giderse gerçek dosyaların etkilenmez.

✕ Yanlış

Host'taki SSH anahtarlarını veya bulut kimlik bilgilerini container'a bağlayıp sonra güvenmediğin bir repoyu bu container'da açmak.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
.devcontainer/devcontainer.json ekle → Rebuild Container → claude
↓ sonuç

Claude container içinde çalışır; ekip arkadaşın aynı dosyayı kullanarak birebir aynı ortamı elde eder.

✕ Yanlış kullanım
~/.ssh klasörünü container'a mount et + bilinmeyen bir GitHub reposunu aç
↓ sonuç

Kötü niyetli bir proje, container'da bile SSH anahtarlarına erişip dışarı sızdırabilir.

Güncel trendler Kişisel/bağımsız kullanıcılar arasında da container-tabanlı "güvenli otonom mod" ilgisi artıyor — community projeleri (Podman tabanlı alternatifler gibi) çoğalıyor, ama Docker'ın mikro-VM tabanlı izolasyonuna denk bir standart henüz oturmadı.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Kaynak: code.claude.com/docs resmi "Development containers" sayfası, 15 Eylül 2026 itibarıyla. Container/sandbox özellikleri aktif geliştiriliyor, komut ve dosya adları değişebilir.
🧩
SORU 32

Claude Code'un IDE entegrasyonları ve araçları nelerdir?

Kısa tanım: Claude Code sadece terminalde çalışan bir CLI değil — VS Code, JetBrains IDE'leri, bir masaüstü uygulaması, web arayüzü ve Slack gibi birden fazla farklı yüzeyde de kullanılabilir.

Mevcut arayüzler

ArayüzNe için uygun
Terminal CLIOrijinal, en esnek arayüz — script'lenebilir, headless (-p) modda otomasyona uygun.
VS Code eklentisiGrafik sohbet paneli, checkpoint tabanlı geri alma, @ ile dosya referansı, paralel konuşmalar. VS Code fork'larında (Cursor, Devin Desktop, Kiro) da çalışır.
JetBrains eklentisiIntelliJ IDEA, PyCharm, WebStorm, PhpStorm, GoLand, Android Studio ile çalışır. Diff'ler IDE'nin kendi görünümünde açılır, seçili kod bağlamı otomatik paylaşılır.
Masaüstü uygulamasıBirden fazla oturumu görsel olarak yönetmek, isteğe bağlı her birini ayrı worktree'de çalıştırmak için.
Web (claude.ai/code)Oturumları Anthropic'in bulut altyapısında, kendi bilgisayarını açık tutmadan çalıştırmak için.
Slack entegrasyonuBir Slack kanalından doğrudan Claude'a görev vermek/soru sormak için.

IDE eklentisi ne katar?

Native diff görünümü

Değişiklikler ham metin yerine IDE'nin kendi karşılaştırma (diff) ekranında gösterilir.

Bağlam paylaşımı

O an seçili olan kod/dosya otomatik olarak Claude'un bağlamına eklenir, ayrıca yapıştırmana gerek kalmaz.

Canlı tanılama (diagnostics)

Dil sunucusunun (linter/derleyici) bulduğu hatalar gerçek zamanlı olarak Claude'a akar.

Checkpoint tabanlı geri alma

Her adım bir kontrol noktası oluşturur, IDE üzerinden görsel olarak geri sarılabilir (bkz. ➜ /rewind).

Fark: VS Code eklentisi CLI'yi kendi içinde paketler (tek kurulumla gelir). JetBrains eklentisinde ise CLI ayrıca kurulur; eklenti çalışan bir claude oturumunu algılayıp IDE özelliklerini otomatik devreye sokar.
✓ Doğru

Zaten bir IDE'de (VS Code/JetBrains) çalışıyorsan eklentiyi kur — diff'leri IDE'nin kendi görünümünde inceleyip tek tek onaylamak, ham terminal çıktısından çok daha hızlıdır.

✕ Yanlış

JetBrains eklentisini kurup CLI'yi kurmayı unutmak — eklenti çalışan bir CLI oturumu olmadan hiçbir şey yapamaz.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
VS Code'da dosya aç → Claude Code paneli → @dosya.ts ile referans ver
↓ sonuç

Claude dosyayı otomatik okur, değişiklik IDE'nin diff ekranında satır satır incelenip onaylanabilir.

✕ Yanlış kullanım
Sadece JetBrains eklentisini kurup CLI kurulumunu atlamak
↓ sonuç

Eklenti panel olarak görünür ama arkada çalışan bir oturum bulamadığı için işlevsiz kalır.

Güncel trendler Geliştiriciler arasında Claude Code farkındalığı hızla artıyor (JetBrains'in kendi anketine göre altı ayda ikiye katlanan bir büyüme bildirildi) ve Anthropic aynı deneyimi altı farklı yüzeyde (terminal, web, masaüstü, VS Code, JetBrains, Slack) sunmaya devam ediyor — hangi arayüzü seçtiğin fark etmeksizin oturumların/ayarların ortak kalıyor.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Bu içerik 15 Eylül 2026 tarihinde hazırlandı. IDE eklentileri hızla gelişiyor — güncel kurulum adımları için ilgili IDE'nin eklenti mağazasını kontrol et.
🏠
SORU 33

PWA + Supabase + Tailscale + Python ile kişisel senkron sistemi nasıl kurulur?

Kısa tanım: Telefondan verdiğin bir komutun, evdeki bilgisayarında fiziksel bir işlem tetiklemesini ve tüm cihazların aynı veriyi anlık görmesini sağlayan, dört ayrı parçadan oluşan kişisel bir sistem mimarisi.
Benzetme

Bir tiyatro sahnesi gibi düşün: PWA seyircinin gördüğü sahne (arayüz), Supabase sahne arkasındaki senaryo defteri (herkesin aynı sayfada olmasını sağlayan ortak kayıt), Tailscale kulis ile sahne arasındaki gizli, güvenli koridor, Python dinleyici ise kulis tarafında talimatı alıp gerçekten ışığı yakan teknisyen.

Dört bileşen

📱 PWA (Progressive Web App)

Sistemin ön yüzü. Aslında normal bir web sitesidir; ama Safari/Chrome'da "Ana Ekrana Ekle" denince, App Store'dan inmiş gerçek bir uygulama gibi tam ekran, kendi ikonuyla açılır. Tek bir kod tabanı hem bilgisayarda hem telefonda aynı arayüzü verir.

☁️ Supabase / Firebase

Sistemin beyni ve senkronizasyon merkezi. Bir cihazda (ör. telefonda) yapılan değişiklik, bu bulut veritabanı sayesinde saniyeler içinde diğer tüm cihazlara (ör. bilgisayara) yansır — "gerçek zamanlı" (realtime) senkronizasyon budur.

🔒 Tailscale

Güvenli ağ köprüsü. Dışarıdayken telefondan evdeki bilgisayara bağlanmak için modemde tehlikeli portlar açmana gerek bırakmaz; cihazların arasında WireGuard tabanlı, şifreli, özel bir sanal ağ (mesh VPN) kurar.

🐍 Python Dinleyici (Backend)

Evdeki bilgisayarda arka planda sürekli çalışan küçük bir programdır. PWA'daki bir butona basınca (ör. "Render'ı Başlat"), bu komut Tailscale ağı üzerinden gelir, Python script'i onu yakalayıp bilgisayarda fiziksel olarak o işlemi gerçekleştirir.

Parçalar birlikte nasıl çalışır?

📱 PWA (telefon/bilgisayar) ☁️ Supabase (veri senkronu) 📱 PWA (diğer cihaz) veri yazar anlık yansır 📱 PWA "Render'ı başlat" ▶ 🔒 Tailscale şifreli özel ağ 🐍 Python evdeki bilgisayarda
Üst satır: veri senkronu (Supabase). Alt satır: komut tetikleme (Tailscale + Python) — ikisi birbirinden bağımsız, aynı PWA'dan yönetilir.

Hangi işe hangi parça bakar?

İhtiyaçCevap veren bileşen
"Telefonda uygulama gibi görünsün istiyorum"PWA (ana ekrana ekle)
"Bir listeyi telefonda değiştirince bilgisayarda da güncellensin"Supabase/Firebase (realtime veritabanı)
"Dışarıdayken evdeki bilgisayara güvenle erişmek istiyorum"Tailscale (port açmadan özel ağ)
"Telefondan bir tuşla evdeki bilgisayarda gerçek bir işlem başlatmak istiyorum"Python dinleyici (komutu alıp fiziksel olarak çalıştıran arka plan programı)
✓ Doğru

Tailscale'i sadece cihazların birbirini güvenle bulması için kullan, Python dinleyicide de gelen komutu doğrulayan basit bir kontrol (ör. sabit bir gizli anahtar) bulunsun.

✕ Yanlış

Tailscale kurmak yerine modemde port yönlendirme (port forwarding) açıp Python dinleyiciyi doğrudan internete açık bırakmak — herkes o porta istek atabilir.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
Telefonda PWA'yı aç → "Yazıcıyı başlat" butonuna bas → Tailscale üzerinden Python dinleyiciye istek gider
↓ sonuç

Evdeki bilgisayar komutu alır, yazıcı süreci başlar — telefon ile bilgisayar aynı Tailscale ağında olduğu için hiçbir port dışarıya açılmaz.

✕ Yanlış kullanım
Python dinleyiciyi 0.0.0.0 üzerinde açıp modemde port yönlendirmesi yapmak
↓ sonuç

İnternetteki herkes o adrese istek atıp evdeki bilgisayarda komut çalıştırmayı deneyebilir — güvenlik açığı.

Güncel trendler "Kendi altyapını kendin barındır" (self-hosting) hareketiyle birlikte, bu dört parçalı desenin (PWA + realtime DB + mesh VPN + küçük bir yerel script) kişisel ev otomasyonu projelerinde yaygınlaştığı görülüyor — bulut sunucu kirası ödemeden, evdeki bilgisayarı güvenle uzaktan tetikleme yöntemi olarak.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Bu sayfa, kullanıcının kendi araştırmasına ve notlarına dayanır (15 Eylül 2026 itibarıyla). PWA/Supabase/Tailscale genel çalışma prensipleri kararlı; kendi kurulumun için her servisin güncel dokümantasyonuna bak.
🔗
SORU 34

n8n nedir?

Kısa tanım: n8n ("nodemation"den gelir), açık kaynaklı, görsel bir düzenleyiciyle iş akışları (workflow) kurup farklı uygulamalar arasında otomatik veri akışı sağlayan bir otomasyon aracı. Kaynak: n8n.io
Benzetme

Bir domino dizisi gibi düşün: ilk domino (tetikleyici — ör. "yeni form gönderildi") devrilince, birbirine bağladığın her sonraki taş (node — ör. "e-posta gönder", "tabloya satır ekle") otomatik olarak sırayla devrilir.

Nasıl çalışır?

1 Tetikleyici (trigger)

Bir olay iş akışını başlatır: form gönderimi, zamanlanmış saat, gelen webhook, yeni e-posta...

2 Node'ları bağla

400'den fazla hazır entegrasyon (Gmail, Slack, Google Sheets...) veya HTTP/API node'uyla neredeyse her servisi birbirine bağlarsın.

3 Çalıştır / izle

İş akışı her tetiklendiğinde sırayla çalışır; her node'un girdi/çıktısını görsel olarak izleyip hata ayıklayabilirsin.

n8n'i benzerlerinden ayıran ne?

Özellikn8nZapier / Make
BarındırmaKendi sunucunda (self-hosted) veya bulutSadece bulut (kapalı kaynak)
Veri kontrolüVerin tamamen sende kalırSağlayıcının sunucularından geçer
LisansFair-code, açık kaynakKapalı kaynak, tamamen ücretli
AI entegrasyonuOpenAI/HuggingFace gibi modelleri iş akışına node olarak ekleyebilirsinKendi AI eklentileri üzerinden

Kimler için uygun?

Tekrarlayan, birden fazla uygulama arasında geçen işleri olan herkes için: freelancer'lar müşteri süreçlerini otomatikleştirebilir, küçük işletmeler form→CRM→e-posta gibi zincirleri elle yapmak yerine otomatikleştirebilir, geliştiriciler ise self-hosted olduğu için veri gizliliği gereken senaryolarda tercih edebilir.

✓ Doğru

Tekrar eden, kurallı bir süreci (ör. "yeni sipariş gelince stok tablosunu güncelle, müşteriye e-posta at") otomatikleştirmek.

✕ Yanlış

Karmaşık, her seferinde insan yargısı gerektiren bir kararı (ör. "bu şikayete nasıl cevap verilmeli") tamamen n8n'e bırakmak — otomasyon kural tabanlıdır, muhakeme yapmaz.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
Trigger: Google Form gönderildi → Node: Google Sheets'e satır ekle → Node: Slack'e bildirim gönder
↓ sonuç

Form her gönderildiğinde tablo ve Slack otomatik güncellenir, elle veri girmek gerekmez.

✕ Yanlış kullanım
Tek seferlik, bir daha tekrarlamayacak bir işi n8n'de kurmaya uğraşmak
↓ sonuç

İş akışı kurmak, işi elle bir kez yapmaktan daha uzun sürer — otomasyonun değeri tekrar sayısıyla orantılıdır.

Güncel trendler n8n gibi görsel otomasyon araçlarına "AI Agent" node'ları eklenmesiyle, klasik if/then otomasyonun yanına LLM tabanlı karar verme adımları da giriyor — iş akışının bir kısmı hâlâ kural tabanlı, bir kısmı artık "düşünen" bir node olabiliyor.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Kaynak: n8n.io resmi dokümantasyonu, 15 Eylül 2026 itibarıyla. Entegrasyon sayısı ve fiyatlandırma planları sürekli güncelleniyor — güncel liste için resmi siteyi kontrol et.
📓
SORU 35

Notion nedir, ücretli midir, nasıl kullanılır?

Kısa tanım: Notion, not alma, veritabanı, wiki, görev takibi gibi birçok üretkenlik aracını tek bir "sayfa" mantığında birleştiren hepsi-bir-arada çalışma alanı. Kaynak: notion.so
Benzetme

Lego bloklarından bir çalışma alanı kurmak gibi düşün: metin, tablo, takvim, resim — her biri bir "blok"tur ve istediğin gibi sayfanın içine sürükleyip birleştirirsin. Bir Word belgesi + Excel tablosu + wiki'nin tek bir aracın içinde birleşmiş hali.

Ücretli mi?

PlanFiyat (yaklaşık)Kapsam
FreeÜcretsizSınırsız sayfa/blok, sınırsız veritabanı, 5 kişiye kadar iş birliği — kişisel kullanım için genelde yeterli.
Plus~4 $/ay (kişi başı)Sınırsız dosya yükleme, daha uzun sürüm geçmişi — bireysel yoğun kullanıcılar için.
Business~8 $/ay ve üzeri (kişi başı)Gelişmiş izinler, SAML SSO gibi ekip/kurumsal özellikler.

Kişisel kullanım için ücretsiz plan çoğu zaman fazlasıyla yeterlidir — içerik miktarı sınırı yoktur, sadece bazı gelişmiş dosya/işbirliği özellikleri ücretli planlarda kilitlidir.

Temel özellikler

Bloklar

Her satır (metin, başlık, görsel, kod, tablo...) ayrı bir "blok"tur — sürükleyip yeniden sıralayabilirsin.

Veritabanları

Tablo/kanban/takvim/galeri gibi farklı görünümlerde gösterilebilen, filtrelenebilen yapılandırılmış veri listeleri.

Şablonlar

Hazır sayfa iskeletleri (günlük planlayıcı, proje takibi, CRM...) — sıfırdan kurmak yerine kopyalayıp uyarlarsın.

Notion AI

Sayfa içeriğini özetleme, yazma, çeviri gibi yerleşik AI özellikleri (genellikle ayrı/ek ücretli).

Nasıl kullanılır? (başlangıç adımları)

1 Workspace oluştur

Hesap açıp kişisel veya takım çalışma alanı kurarsın.

2 Sayfa aç

Boş bir sayfa veya hazır bir şablonla başlarsın; / yazarak blok tipini seçersin.

3 Veritabanı ekle

Görev listesi, okuma listesi gibi tekrarlayan verileri bir veritabanı bloğuna çevirirsin.

4 Bağlantılı görünümler kur

Aynı veriyi farklı sayfalarda farklı filtrelerle (ör. "bu hafta yapılacaklar") gösterirsin.

Kullanım senaryoları

SenaryoNasıl kullanılır
Kişisel not defteriGünlük, kitap/film listesi, fikir defteri — tek aramayla her şeye ulaşırsın.
Proje yönetimiKanban görünümlü bir görev veritabanı: Yapılacak / Devam Ediyor / Bitti sütunları.
Ekip wiki'siŞirket/proje dokümantasyonu, onboarding rehberi, SSS sayfası.
Basit CRMMüşteri/kontak veritabanı — filtre ve etiketlerle takip.
İçerik takvimiBlog/sosyal medya paylaşımlarını takvim görünümünde planlama.
✓ Doğru

Sık kullanacağın bir yapı için (ör. haftalık görev takibi) hazır bir şablonla başlayıp kendi ihtiyacına göre uyarlamak.

✕ Yanlış

Notion'ı, gerçek zamanlı ve karmaşık sorgulama gerektiren büyük bir üretim veritabanının yerine kullanmaya çalışmak — Notion bir uygulama veritabanı değil, esnek bir çalışma alanıdır.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
"Proje Takibi" şablonunu kopyala → Kanban görünümüne satır ekle
↓ sonuç

Dakikalar içinde çalışan bir görev panosu hazır olur, sıfırdan tasarlamaya gerek kalmaz.

✕ Yanlış kullanım
10.000+ satırlık, saniyede güncellenen bir stok verisini Notion veritabanına taşımak
↓ sonuç

Büyük veri setlerinde performans ve sorgu esnekliği düşer — bunun için gerçek bir veritabanı (ör. Supabase) daha uygundur.

Güncel trendler Notion AI özellikleri (özetleme, otomatik doldurma, sayfa içi soru-cevap) giderek daha çok öne çıkıyor; ayrıca Notion'ı API üzerinden dış araçlara (n8n, Zapier gibi) bağlayıp otomatik veri akışı kurmak yaygınlaşan bir kullanım deseni.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Kaynak: Notion'ın resmi fiyatlandırma sayfası ve genel kullanıcı rehberleri, 15 Eylül 2026 itibarıyla. Fiyatlar ve plan sınırları değişebilir — güncel rakamlar için notion.so/pricing'e bak.
🦞
SORU 36

OpenClaw nedir?

Kısa tanım: OpenClaw, kendi bilgisayarında/sunucunda çalışan, açık kaynaklı, WhatsApp/Discord/Telegram gibi mesajlaşma uygulamalarına bağlanabilen kişisel bir AI ajanı — abonelik gerektirmez, kendi API anahtarınla çalışır. Kaynak: github.com/openclaw/openclaw
Benzetme

Evinde 7/24 çalışan, telefonundan mesaj attığında talimatları yerine getiren kişisel bir asistan gibi düşün — ama bu asistan bulutta bir şirkete değil, tamamen senin kontrolündeki bir bilgisayara bağlı.

Nasıl çalışır?

Gateway (kendi sunucun)

Kendi bilgisayarında/sunucunda tek bir "Gateway" süreci çalıştırırsın — bu, mesajlaşma uygulamaları ile AI modeli arasındaki köprüdür.

Kanal eklentileri

Discord, WhatsApp, Telegram, Slack, Signal, Microsoft Teams gibi 10'dan fazla mesajlaşma platformuna eklentiyle bağlanır.

AgentSkills

100'ün üzerinde hazır "beceri" ile shell komutu çalıştırma, dosya yönetimi, web otomasyonu gibi işleri yapabilir.

Model-agnostik

Anthropic Claude, OpenAI GPT modelleri veya Ollama ile yerel modeller — istediğini bağlayabilirsin.

Kimler için uygun?

Kendi verisinin bir bulut şirketinden geçmesini istemeyen, teknik olarak kendi sunucusunu/bilgisayarını yönetebilen kişisel kullanıcılar için uygundur. Kurulumu ve bakımı kendine aittir — hazır bir SaaS ürünü değil, kendi barındırdığın (self-hosted) bir sistemdir.

✓ Doğru

Evdeki bir bilgisayarda sürekli çalıştırıp, WhatsApp'tan "şu dosyayı bul/özetle" gibi komutlar vermek.

✕ Yanlış

Gateway'i güvenlik önlemi almadan doğrudan internete açık bırakmak — kendi bilgisayarına/dosyalarına erişimi olan bir sistemi korumasız bırakmak risklidir.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
Discord'dan: "Bugünkü toplantı notlarını özetleyip e-posta taslağı yap"
↓ sonuç

OpenClaw dosya sisteminde notları bulur, özetler ve taslağı hazırlar — hepsi kendi bilgisayarında, dışarıya veri sızmadan.

✕ Yanlış kullanım
Gateway'i kimlik doğrulama/erişim kısıtlaması olmadan çalıştırmak
↓ sonuç

Bağlı mesajlaşma hesabına erişimi olan biri, bilgisayarında istediğin komutu çalıştırabilir hale gelir.

Güncel trendler OpenClaw, kısa sürede GitHub'da 68.000'den fazla yıldız alarak "her zaman açık, kendi barındırdığın kişisel AI ajanı" kategorisinin en çok konuşulan örneklerinden biri oldu — bkz. ➜ Hermes, benzer bir kategoride rakip/alternatif bir proje.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Kaynak: OpenClaw'ın resmi GitHub reposu ve dokümantasyonu, 15 Eylül 2026 itibarıyla. Çok hızlı gelişen, yeni/viral bir proje — özellik listesi ve platform desteği sık değişebilir.
🪽
SORU 37

Hermes (Agent) nedir?

Kısa tanım: Hermes Agent, Nous Research tarafından geliştirilen, açık kaynaklı, kalıcı hafızaya ve kendi kendini geliştirme döngüsüne sahip otonom bir AI ajanı — sunucunda yaşar, öğrendiklerini hatırlar. Kaynak: hermes-agent.nousresearch.com
Benzetme

Yeni işe başlayan ve her gün biraz daha deneyim kazanan bir asistan gibi düşün — sıradan bir chatbot her konuşmada "sıfırdan" başlarken, Hermes önceki etkileşimlerden öğrendiklerini saklar ve zamanla seni daha iyi tanır.

Öne çıkan özellikler

Kalıcı hafıza

Oturumlar arasında seni ve geçmiş etkileşimleri hatırlar, giderek daha isabetli yanıtlar verir.

Kendi becerisini yaratma

Deneyimden yeni "skill" üretir, kullandıkça bu becerileri iyileştirir — kurulu bir özellik listesiyle sınırlı kalmaz.

20+ platform gateway'i

CLI, Telegram, Discord, Slack, WhatsApp, Signal, Microsoft Teams, e-posta, SMS gibi çok sayıda kanaldan tek bir ajana erişirsin.

OpenAI-uyumlu API sunucu

Hermes'i bir HTTP endpoint olarak dışa açıp Open WebUI, LobeChat gibi OpenAI formatı konuşan herhangi bir arayüzden bağlanabilirsin.

OpenClaw ile farkı ne?

ÖzellikHermes AgentOpenClaw
GeliştiriciNous ResearchPeter Steinberger (bağımsız, açık kaynak topluluğu)
Öne çıkan yönKalıcı hafıza + kendi kendini geliştiren öğrenme döngüsü100+ hazır AgentSkill, geniş kanal desteği, hızlı topluluk büyümesi
Model desteğiModel-agnostik (Anthropic, OpenRouter, Nous Portal dahil)Model-agnostik (Claude, GPT, Ollama)
GizlilikTüm veri kendi makinende kalır, telemetri yokSelf-hosted, kendi API anahtarınla

İkisi de aynı kategoriye girer — "her zaman açık, kendi barındırdığın kişisel AI ajanı" — ama Hermes hafıza/öz-gelişim tarafına, OpenClaw ise hazır beceri/kanal genişliğine daha çok vurgu yapıyor.

✓ Doğru

Uzun vadede seni tanıyan, tercihlerini hatırlayan bir asistan istiyorsan (ör. "her sabah özetimi böyle hazırla") Hermes'in hafıza özelliğinden faydalanmak.

✕ Yanlış

Kalıcı hafızayı kontrolsüz bırakıp hassas bilgilerin (parola, finansal veri) otomatik olarak "öğrenilen bilgi" havuzuna girmesine izin vermek.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
Telegram'dan: "Bundan sonra raporları madde işaretli, kısa yaz"
↓ sonuç

Hermes bu tercihi hafızasına kaydeder; sonraki tüm raporlarda tekrar hatırlatmana gerek kalmaz.

✕ Yanlış kullanım
Banka şifresini "hatırla" diye ajana mesaj olarak yazmak
↓ sonuç

Hassas bilgi kalıcı hafızaya/loglara karışabilir — parola/finansal bilgi bu tür asistanlara asla yazılmamalı.

Güncel trendler 2026'nın başında yayınlanan Hermes Agent, "IDE'ye bağlı bir kod asistanı değil, sunucunda yaşayan bir ajan" fikrini öne çıkaran yeni bir kategoriye örnek — Claude Code gibi araçlarla MCP üzerinden çift yönlü entegre edilebiliyor (Hermes'i Claude Code'a, Claude Code'u Hermes'e araç olarak bağlama).

💬 Notlar & Sorular

🕒 Kaynak: Nous Research'ün resmi Hermes Agent dokümantasyonu, 15 Eylül 2026 itibarıyla. Şubat 2026'da yayınlanan yeni bir proje — özellikleri hızla genişliyor.
🎤
SORU 38

Bir sunum (prezentasyon) ajanı nasıl hazırlanır?

Kısa tanım: Sunum ajanı, her seferinde aynı talimatları tekrar yazmak yerine "slayt sayısı, ton, görsel yoğunluk, format" gibi kurallarını bir kere tanımlayıp her sunum istediğinde otomatik uygulanan özel bir subagent/skill.

Neden özel bir ajan gerekir?

Genel bir promptla ("bana sunum hazırla") her seferinde farklı uzunlukta, farklı tonda, tutarsız formatta bir çıktı alırsın. Özel bir ajan, bu kararları bir kere verip tekrar tekrar aynı kaliteyi almanı sağlar — bkz. ➜ Doğru Prompt Yazımı.

Nasıl tanımlanır?

.claude/agents/sunum-ajani.md dosyası olarak, YAML başlıkla birlikte:

---
name: sunum-ajani
description: Slayt tabanlı sunum/prezentasyon hazırlar
tools: Read, Write, Artifact
model: sonnet
---
Sen bir sunum tasarımcısısın. Kurallar:
- Her slaytta en fazla 1 başlık + 4 madde
- Madde başına en fazla 12 kelime
- Her 3 slaytta bir görsel/diyagram önerisi ekle
- Ton: [kullanıcının belirttiği ton, ör. "resmi ama sıcak"]
- Sunumu HTML/reveal.js tabanlı bir artifact olarak yayınla
- Bitirmeden önce slayt sayısını ve tahmini süreyi özetle

İçermesi gereken kurallar

Slayt/madde sınırı

Kaç slayt, slayt başına kaç madde — sınır koymazsan Claude her seferinde farklı yoğunlukta çıktı üretir.

Ton ve hedef kitle

"Yönetim kuruluna resmi sunum" ile "arkadaş grubuna rahat anlatım" tamamen farklı cümle yapısı gerektirir.

Görsel/diyagram formatı

Her slaytta görsel mi olacak, sadece gerektiğinde mi? Hangi diyagram türleri (akış, karşılaştırma, zaman çizelgesi) tercih edilir?

Çıktı formatı

HTML/reveal.js artifact mi, markdown mı, PDF'e uygun sade bir yapı mı — net belirtilmezse Claude en genel formatı seçer.

Artifact ile birlikte kullanım

Sunum ajanı, çıktısını bir ➜ Claude Code Artifact'i olarak yayınlarsa, sunum kendi linkiyle paylaşılabilir hale gelir — dosya indirip başka bir programda açmaya gerek kalmaz, tarayıcıda tam ekran gösterilebilir.

✓ Doğru

"10 dakikalık bir sunum, 8-10 slayt, her slaytta tek fikir" gibi somut sınırlar vermek.

✕ Yanlış

"Güzel bir sunum yap" demek — slayt sayısı, ton, hedef kitle belirsiz kalınca sonuç şansa kalır.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
"sunum-ajanı ile 3. çeyrek satış verilerini 8 slaytlık bir yönetim sunumuna dönüştür"
↓ sonuç

Ajan tanımlı kurallara göre (kısa madde, resmi ton, 3 slaytta bir grafik) tutarlı bir sunum üretir.

✕ Yanlış kullanım
Genel Claude'a "bir sunum yap" demek, her seferinde farklı uzunluk/format almak
↓ sonuç

Bir seferinde 5 slayt, bir seferinde 20 slayt — tutarsız sonuç, her seferinde yeniden yönlendirme gerekir.

Güncel trendler Sunum üretimine özel ajan/skill tanımlamak, "her seferinde uzun bir prompt yazmak" yerine giderek standart bir pratik haline geliyor — bkz. ➜ Skill vs Ajan.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Bu içerik 15 Eylül 2026 tarihinde hazırlandı — bir yöntem/tarif sayfasıdır, belirli bir ürüne değil genel subagent mekanizmasına dayanır.
🖌️
SORU 39

Bir web sitesi arayüz (UI) ajanı nasıl hazırlanır?

Kısa tanım: Web arayüz ajanı, her yeni sayfa/component isteğinde aynı tasarım dilini (renk, tipografi, boşluk, tema desteği) tekrar tekrar anlatmak yerine, bir kere tanımlayıp her seferinde otomatik uygulanan özel bir subagent/skill.

Neden özel bir ajan gerekir?

Genel bir promptla her sayfa farklı bir "AI tasarımı" gibi görünebilir — tutarsız renk paleti, farklı font çiftleri, birbirini tutmayan bileşen stilleri. Özel bir ajan, marka/tasarım kurallarını bir kere sabitler.

Nasıl tanımlanır?

.claude/agents/arayuz-ajani.md dosyası olarak:

---
name: arayuz-ajani
description: Web arayüzü/UI bileşenleri tasarlar ve kodlar
tools: Read, Write, Edit, Artifact
model: sonnet
---
Sen bir frontend/UI tasarımcısısın. Kurallar:
- Renk paleti: [marka renklerini buraya yaz]
- Tipografi: başlık için [font], gövde metni için [font]
- Açık VE koyu tema her zaman tanımlanır
- Mobil genişlikte (~400px) yatay taşma olmaz
- Tekrarlanan bileşenler (kart, buton) aynı kenar/gölge/köşe kuralını paylaşır
- Yeni bir sayfa/component'ten önce mevcut tasarım sistemini oku, tekrar icat etme

İçermesi gereken kurallar

Tasarım sistemi referansı

Renk/font/boşluk değerlerini her seferinde tekrar sormak yerine, bir "tasarım tokenleri" listesine işaret et.

Tema desteği

Açık/koyu mod için hangi CSS değişken yapısının kullanılacağı net olmalı (bkz. bu rehberin kendi :root/body.dark-mode yapısı).

Duyarlı (responsive) kurallar

Minimum genişlik, kenar boşluğu, hangi noktada tek sütuna düşüleceği gibi somut eşikler.

Erişilebilirlik

Klavye odağının görünür olması, yeterli renk kontrastı gibi asgari kurallar.

Artifact ile birlikte kullanım

Arayüz ajanı çıktısını doğrudan bir ➜ Claude Code Artifact'i olarak yayınlarsa, sonucu hemen tarayıcıda görüp linkle paylaşabilirsin — kod indirip yerelde çalıştırmaya gerek kalmadan hızlı geri bildirim alırsın.

✓ Doğru

Marka renklerini/fontlarını bir kere ajan tanımına yazıp, sonraki her istekte "bu tasarım sistemine uy" demek.

✕ Yanlış

Her yeni sayfada rengi/fontu yeniden tarif etmek — zamanla küçük farklarla tutarsız bir görsel kimlik ortaya çıkar.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
"arayuz-ajanı ile bir fiyatlandırma sayfası tasarla, mevcut tasarım sistemine uy"
↓ sonuç

Yeni sayfa, sitenin geri kalanıyla aynı renk/font/bileşen diline sahip olur.

✕ Yanlış kullanım
Her component için ayrı ayrı "mavi tonlarda, modern bir tasarım yap"
↓ sonuç

"Modern" ve "mavi" her seferinde farklı yorumlanır — site genelinde tutarsız bir görünüm oluşur.

Güncel trendler Tasarım kurallarını (renk, tipografi, bileşen dili) bir ajan/skill tanımına sabitleyip her üretimde otomatik uygulatmak, "her seferinde yeniden tarif etme" yönteminin yerini almaya başlıyor — özellikle çok sayfalı/tekrarlı arayüz üretiminde zaman kazandırıyor.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Bu içerik 15 Eylül 2026 tarihinde hazırlandı — bir yöntem/tarif sayfasıdır, belirli bir ürüne değil genel subagent mekanizmasına dayanır.
📲
SORU 40

PWA (Progressive Web App) nedir, nasıl yapılır?

Kısa tanım: PWA, normal bir web sitesinin; telefonda ana ekrana eklenebilen, tam ekran açılan, kısmen çevrimdışı çalışabilen, gerçek bir mobil uygulama gibi davranan halidir. Ayrı bir iOS/Android kod tabanına gerek kalmadan, tek bir web kod tabanıyla elde edilir.
Benzetme

Normal bir web sitesi, her ziyarette yeniden kurulması gereken geçici bir çadır gibidir. PWA ise aynı çadırı, kalıcı bir kapı ve tabelayla (ana ekran ikonu) sabit bir yapıya çevirir — içerik hâlâ "web" olsa da artık orada duran, tıkla-aç bir şeydir.

Üç temel bileşen

Web App Manifest

Uygulamanın adını, ikonlarını, başlangıç rengini ve açılış URL'sini tanımlayan bir manifest.json dosyası — "ana ekrana ekle" dendiğinde tarayıcı bu dosyayı okur.

Service Worker

Arka planda çalışan, ağ isteklerini yakalayıp önbelleğe alabilen bir script — çevrimdışı çalışmayı ve hızlı yüklenmeyi bu sağlar.

HTTPS

Service Worker'lar sadece güvenli (HTTPS) bağlantılarda çalışır — bu bir zorunluluktur, opsiyonel değildir.

Nasıl uygulanır? (minimum örnek)

1. manifest.json oluştur ve sayfaya bağla:

{
  "name": "Yapılacaklar Listem",
  "short_name": "Todo",
  "start_url": "/",
  "display": "standalone",
  "background_color": "#ffffff",
  "theme_color": "#5A9E1A",
  "icons": [
    { "src": "/icon-192.png", "sizes": "192x192", "type": "image/png" },
    { "src": "/icon-512.png", "sizes": "512x512", "type": "image/png" }
  ]
}
<link rel="manifest" href="/manifest.json">

2. Bir Service Worker kaydet (basitleştirilmiş örnek):

// sw.js
self.addEventListener('install', (e) => {
  e.waitUntil(caches.open('v1').then((cache) => cache.addAll(['/', '/index.html'])));
});
self.addEventListener('fetch', (e) => {
  e.respondWith(caches.match(e.request).then((res) => res || fetch(e.request)));
});

// index.html içinde
if ('serviceWorker' in navigator) {
  navigator.serviceWorker.register('/sw.js');
}

3. Gerekli ikon boyutlarını (genelde 192×192 ve 512×512) hazırla, HTTPS üzerinden yayınla — bu kadarı, tarayıcının "ana ekrana ekle" seçeneğini göstermesi için genelde yeterlidir.

Örnek kullanım senaryoları

SenaryoPWA neden uygun
Kişisel yapılacaklar/not uygulamasıApp Store'a yüklemeden, tek kod tabanıyla telefon+bilgisayarda aynı arayüz (bkz. ➜ PWA + Supabase + Tailscale + Python).
Haber/blog sitesiService Worker sayesinde önceden okunan içerik çevrimdışı da açılabilir.
Küçük e-ticaretMobil mağaza onay sürecine (App Store/Play Store incelemesi) girmeden hızlı yayına alma.
İç araç / dashboardŞirket içi bir panoyu, ayrı bir uygulama geliştirmeden telefonlara "kurulu" gibi dağıtmak.

PWA'nı App Store / Play Store'ye eklemek

PWA varsayılan olarak tarayıcıdan "ana ekrana ekle" ile kurulur, ama resmi App Store'lara girmek isterseniz:

MağazaYöntemİşlem
Google Play StoreBubblewrap + Trusted Web Activity (TWA)PWA'nı native Android wrapper'a sarıp, Play Store'a gönder. APK/Bundle Play Store'a uyumlu hale getirilir.
Microsoft StorePWA otomat kayıtPWA'n konusunda geliştirici paneline ilerle, Microsoft otomatik tarayıcı kayıtlarından algılar ve Store'da listeleme önerir.
Apple App Store (iOS)Web Clip + native wrapperiOS sanatsal kısıtlamalar nedeniyle PWA'yı direkt Store'a koymaz. Alternatif: PhoneGap/Cordova gibi framework'le native shell sarıp gönder (ancak bu PWA değil, hybrid uygulamadır).
Samsung Galaxy StoreBubblewrap ile Play Store'a benzerSamsung Galaxy Store'a PWA yüklemek için native wrapper'a ihtiyaç var.
1

Bubblewrap kur: npm install -g @bubblewrap/cli — bu araç PWA'yı Play Store uyumlu APK/Bundle'a dönüştürür.

2

Proje başlat: bubblewrap init --manifest=https://senin-site.com/manifest.json — PWA'nın manifest'ini okur, gerekli yapıları hazırlar.

3

Build et: bubblewrap build — signed APK ve App Bundle üretir.

4

Play Store'a gönder: Google Play Console'a gir, Bundle'ı yükle, açıklama ve icon ekle, onay için gönder.

Güncel trendler ve sınırlamalar

Tarayıcı desteği eşit değildir: Chrome/Edge (Android dahil) PWA'yı tam destekler, Safari/iOS ise tarihsel olarak daha kısıtlıdır (bazı bildirim/depolama özellikleri sınırlı veya geç gelir) — iOS'ta test etmeden "her yerde aynı çalışır" varsayma. Play Store'a koymanın avantajı: daha geniş dağıtım ve kullanıcı bulma, ama dezavantajı: PWA'nın tek kod tabanı avantajı kısmen kaybolur (her store için ayrı build/review).

✓ Doğru

Basit, esas olarak veri gösteren/form alan bir aracı (kişisel takip uygulaması, iç panel) PWA olarak yayınlamak — native uygulama geliştirme maliyetinden kaçınırsın.

✕ Yanlış

Yoğun kamera/Bluetooth/arka plan konum gibi native donanım erişimi gerektiren bir uygulamayı PWA ile yapmaya çalışmak — bu tür erişimler PWA'da sınırlı veya yoktur.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
manifest.json + sw.js ekle → Chrome'da "Ana ekrana ekle"
↓ sonuç

Site, telefonda kendi ikonu ve tam ekran penceresiyle gerçek bir uygulama gibi açılır.

✕ Yanlış kullanım
Sadece manifest.json eklemek, Service Worker'ı hiç kaydetmemek
↓ sonuç

Ana ekrana eklense bile çevrimdışı çalışmaz, önbellekleme olmadığı için avantajların çoğu kaybolur.

Güncel trendler Modern framework'lerde (Next.js, SvelteKit, Vite eklentileri) PWA desteği hazır paket olarak geliyor — manifest/service worker'ı elle yazmak yerine bir eklenti ile otomatik oluşturmak yaygınlaşan yaklaşım. Yine de iOS/Safari tarafında özellik farkları takip edilmesi gereken bir konu olmaya devam ediyor.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Bu içerik 15 Eylül 2026 tarihinde hazırlandı, genel Türkçe/İngilizce PWA kaynaklarına ve web.dev/MDN'in yerleşik PWA kavramlarına dayanır. Tarayıcı desteği zamanla değişir — güncel durum için caniuse.com kontrol edilebilir.
🧱
SORU 41

21st.dev nasıl kullanılır? (menü rehberi)

Kısa tanım: 21st.dev, React + Tailwind + shadcn/ui tabanlı hazır arayüz bileşenleri, tam site şablonları ve renk temaları için bir "yaşayan kütüphane" — 12.000'den fazla bileşen, gerçek tasarımcılar/geliştiriciler tarafından yayınlanmış. Kaynak: 21st.dev
Benzetme

Bir mobilya mağazasının showroom'u gibi düşün: her bölüm (koltuklar, masalar, lambalar) kendi reyonunda durur, beğendiğin parçayı kutusuyla (kaynak koduyla) alıp evine (projene) götürürsün — sıfırdan mobilya yapmana gerek kalmaz.

Bu sayfada ara

Arama yaparak kategorileri filtrele:

Üst menü (top nav) — İngilizce / Türkçe

İngilizceTürkçe karşılığıNe işe yarar
ComponentsBileşenlerTek tek arayüz parçaları (buton, kart, hero bölümü...).
TemplatesŞablonlarBaştan sona hazır, tam site şablonları (bazıları ücretli, bazıları açık kaynak).
ThemesTemalarshadcn/ui için hazır renk/tema paketleri (Vercel, Supabase, Claude gibi isimlerle).
PricingFiyatlandırmaÜcretsiz/ücretli plan karşılaştırması.
Log in / Sign upGiriş Yap / Kayıt OlHesap oluşturma — bookmark/koleksiyon gibi özellikler için gerekir.

Sol menü (Components sayfasındaki kategori listesi)

Bileşenler sayfasında (21st.dev/components) sol tarafta, sayfanın soldaki "☰" simgesiyle açılan uzun bir kategori listesi var. İki ana grupta toplanır: Marketing Blocks (pazarlama/tanıtım sayfası parçaları) ve UI Components (uygulama içi arayüz parçaları).

Marketing Blocks (Pazarlama Blokları)

İngilizceTürkçeNe işe yarar
AnnouncementsDuyurularSiteye yeni bilgi/kampanya duyurması yapan banner'lar
ASCII ArtASCII SanatıMetin tabanlı görsel sanat (ASCII karakterlerle çizim)
BackgroundsArka PlanlarSayfanın arkasındaki dekoratif arka plan tasarımları
BordersKenarlıklarKutular, bölümler için dekoratif kenar tasarımları
Calls to ActionEylem Çağrıları (CTA)Kullanıcıyı işlem yapmaya davet eden buton/bölümleri (Şimdi İndir vs)
ClientsMüşteri LogolarıŞirketi kullanan müşterilerin logolarını gösteren bölüm
ComparisonsKarşılaştırmalarÜrünleri/planları yan yana karşılaştıran tablolar/bloklar
DocksDock'lar (uygulama rafı)macOS benzeri uygulama başlatıcı arayüzü blokları
FAQsSıkça Sorulan SorularAkordeon tarzı soru-cevap bölümleri
FeaturesÖzellik BölümleriÜrünün özellikleriyle ilgili tanıtım kartları/detayları
FootersAlt Bilgi (Footer)Sayfanın en altındaki bilgi, linkler, telif hakkı
GalleriesGalerilerGörsellerin grid/carousel formatında sergilenmesi
GradientsGradyanlar (Renk Geçişleri)Renk geçişleriyle oluşan dekoratif arka plan bileşenleri
HeroesGiriş (Hero) BölümleriSayfanın başında büyük başlık ve arka plan ile etki yapan bölüm
HooksHook'lar (React kancaları)React bileşenlerinin davranışını kontrol eden fonksiyon paketleri
ImagesGörsellerResimleri çerçeveleme, maskeleme, efekt uygulama
MapsHaritalarİnteraktif harita gösterim bileşenleri
MarqueesKayan Yazı/Şerit (Marquee)Yatay olarak kayan/döngüye giren yazı/görsel blokları
Navigation MenusGezinme MenüleriAna menü, hamburger menü, breadcrumb navigasyon tasarımları
Pricing SectionsFiyatlandırma BölümleriPaket/plan seçeneklerini gösteren karşılaştırmalı tasarım
Scroll AreasKaydırma AlanlarıKaydırılabilir içerik alanlarının tasarımı/animasyonu
ShadersShader'lar (Görsel Efektler)GPU'da çalışan görsel efekt animasyonları (metal, sıvı vs)
Stats & KPIsİstatistik & KPI'larBüyük sayılar, metrikler, başarı göstergeleri (counter bileşenleri)
SteppersAdım GöstergeleriYönlendirilmiş süreç/wizard'ın adımlarını gösteren bileşen
Team SectionsEkip BölümleriŞirket/proje ekip üyelerinin profil ve foto kartları
TestimonialsReferanslar / Kullanıcı YorumlarıMüşteri/ kullanıcı yorumlarını gösteren şahadet kartları
TextsMetin BileşenleriBaşlık, paragraf, özel yazı efectleri (glow, gradient text)
TimelinesZaman ÇizelgeleriTarih bazlı olayları dikey/yatay çizgi üzerinde gösteren
VideosVideolarVideo oynatıcı embed'i, arka planda video, video thumbnail bileşenleri

UI Components (Arayüz Bileşenleri)

İngilizceTürkçeNe işe yarar
AccordionsAkordeonlarGenişletilebilir/daraltılabilir soru-cevap veya bilgi bölümleri
AI ChatsYapay Zeka SohbetleriChatGPT benzeri sohbet arayüzü/mesaj baloncukları
AlertsUyarılarKullanıcıya bilgi/hata/başarı mesajı gösteren kutuları
AvatarsAvatarlar (Profil Simgeleri)Kullanıcı profil resmi/simgesi bileşenleri
BadgesRozetlerDurumu/etiket gösteren küçük renkli etiketler (New, Beta vs)
ButtonsButonlarTıklanabilir eylem butonları çeşitli stiller/boyutlarla
CalendarsTakvimlerTarih seçen takvim widget'ı bileşenleri
CardsKartlarİçeriği kutulu/kenarlı bölümlerde gösteren bileşen
CarouselsKaydırmalı Galeriler (Carousel)Yatay kaydırılan görsel/içerik galeri
Charts & Data VizGrafikler & Veri GörselleştirmeBar/line/pie grafikleri, veri göstergeleri
CheckboxesOnay KutularıÇoklu seçim için tik tutacak kutular
CursorsİmleçlerFare imlecinin özel tasarım stilleri
DashboardsKontrol PanelleriMetrikleri/verileri gösteren yönetim paneli düzenleri
Date PickersTarih SeçicilerTarih seçmek için takvim/dropdown bileşeni
Dialogs / ModalsDiyalog/Modal PencerelerSayfanın üstünde pop-up pencereler (onay, bilgi vs)
DropdownsAçılır MenülerSeçenek listesini açıp kapatan dropdown/select menü
Empty StatesBoş Durum EkranlarıVeri olmadığında görüntülenen placeholder ekranlar
File TreesDosya AğaçlarıKlasör yapısını gösteren hiyerarşik dosya listesi
File UploadsDosya YüklemeDosya seçen ve gösteren upload bileşenleri
FormsFormlarGiriş alanlarını düzenli biçimde gösteren form yapıları
GlobesKüre (Globe) Görselleri3D dönüşebilir dünya/küre animasyonları
Grids & BentoIzgaralar & Bento DüzenleriGrid layout ile bileşenleri düzenleyen masonry/bento stili
IconsİkonlarSimge/resim kütüphaneleri ve ikonları gösteren bileşen
InputsGiriş KutularıMetin giriş alanları (textbox, email, password vs)
LinksBağlantılarBağlantı stili ve animasyonlar
ListsListelerSıralı/sırasız liste bileşenleri
MenusMenülerSeçenek menüleri, context menü, nested menüler
NotificationsBildirimlerAnlık bildirim/alert mesajları (toast vb)
NumbersSayaç/Sayı BileşenleriSayıların animasyonlu artış/azalış gösterimi
OnboardingKullanıcı KarşılamaYeni kullanıcı tanıtım/tutorial akışı
PaginationsSayfalamaSayfa numaraları / ileri-geri navigasyon
PopoversAçılır BaloncuklarHover/click'te açılan bilgi kutusu baloncukları
ProfilesProfil BileşenleriKullanıcı profil kartları, kullanıcı bilgi blokları
Progressİlerleme Çubuklarıİşlemin/yüklemenin tamamlanma yüzdesini gösteren çubuk
Radio GroupsRadyo Buton GruplarıTek seçim için radyo butonu grupları
Search BarsArama ÇubuklarıArama yapan giriş kutusu/search widget
SelectsSeçim KutularıAçılır liste ile seçim yapan form elemanı
SidebarsKenar MenüleriSayfanın yanında kayan/açılan yan menü paneli
Sign InsGiriş EkranlarıOturum açma formu ve bileşenleri
Sign upsKayıt EkranlarıYeni hesap oluşturma formu ve bileşenleri
SlidersKaydırıcılarSürükle-bırak range seçer bileşeni
Spinner LoadersYüklenme AnimasyonlarıYükleniyor göstergesi döner/animate kareleri
TablesTablolarVeri gösteren table bileşenleri (sıralama, filtreleme)
TabsSekmelerSekme başlıkları ile içeriği değiştiren bileşen
TagsEtiketlerKategorileme/etiketleme için küçük tag/label etiketleri
Text AreasMetin AlanlarıÇok satırlı metin giriş kutusu
ToastsAnlık Bildirimler (Toast)Ekranın köşesinde beliren geçici bildirim mesajları
TogglesAçma/Kapama AnahtarlarıOn/Off açma-kapama switch bileşeni
Tooltipsİpuçları (Tooltip)Hover'da görünen bilgi ipucu baloncukları

Sol menünün en üstündeki diğer linkler

İngilizceTürkçeNe işe yarar
FeaturedÖne ÇıkanlarEditör seçimi/popüler bileşenler.
NewestEn YenilerYeni eklenen bileşenler, kronolojik.
AuthorsYazarlarBileşenleri yayınlayan tasarımcı/geliştiricilerin profilleri.
LibrariesKütüphanelerAceternity UI, Magic UI, shadcn/ui gibi bileşen setlerinin kendi sayfaları.

Bir bileşen nasıl kullanılır?

1 Beğendiğini bul

Kategori listesinden veya arama kutusundan (Search) istediğin bileşen türüne gir, önizlemeleri (Preview) incele.

2 Bileşen sayfasını aç

Sayfada üç sekme vardır: Preview (canlı önizleme), Code (kaynak kod), Info (bağımlılıklar, lisans, kaynak).

3 "Copy prompt" veya CLI kullan

Copy prompt butonu, bileşeni Claude Code/Cursor gibi bir AI aracının terminaline yapıştırınca projene otomatik uyarlayıp ekleyen hazır bir talimat kopyalar. CLI butonu ise klasik npx shadcn add ... tarzı kurulum komutunu verir.

4 Projene uyarla

Kod senin projene "kopyalanır" (yerine gömülür) — bir paket olarak kalmaz, dilediğin gibi değiştirebileceğin gerçek kaynak koddur.

Templates ve Themes ne işe yarar? Templates, tek bir bileşen değil, baştan sona hazır bir site iskeleti (ör. bir SaaS açılış sayfası) — bazıları ücretsiz/açık kaynak ("With plan" veya "Open-source"), bazıları ayrı ücretli (yazara ödenir). Themes ise shadcn/ui projeleri için hazır renk paletleri (Vercel, Supabase, Claude gibi tanıdık marka temaları dahil) — tek tıkla projenin CSS değişkenlerine uygulanır.

Ücretli mi?

PlanFiyat (yaklaşık)Kapsam
Ücretsiz (hesapsız/temel)0 $Bileşenleri gezme, önizleme, bazı kodları görüntüleme.
Builder~6 $/ay (yıllık faturada)Sınırsız kod/prompt kopyalama, sınırsız kurulum, MCP/CLI üzerinden arama.
Builder + AI~15 $/ay (yıllık faturada)Builder'ın tamamı + aylık AI kredisi, çoklu AI modeliyle üretim, "Design Bug Bot" PR incelemesi.
Team~7.5 $/koltuk/ayAjans/takım için — merkezi faturalama, paylaşılan koleksiyonlar, yönetici kontrolleri.

Kişisel/tek kullanıcı kullanımında tarama ve tekil bileşen inceleme büyük ölçüde ücretsizdir; sık ve sınırsız kopyalama/kurulum istiyorsan Builder planı gerekir.

✓ Doğru

Bir tasarım ihtiyacın olduğunda önce ilgili kategoriye (ör. "Pricing Sections") girip birkaç örneği karşılaştırmak, sonra projenin tasarım diline en yakınını seçmek.

✕ Yanlış

Farklı kütüphanelerden (Aceternity, Magic UI, shadcn/ui) rastgele bileşenleri hiç uyarlamadan yan yana koymak — her birinin kendi tasarım dili/bağımlılıkları olduğu için görsel tutarsızlık çıkar.

📱 Uygulama içinde
✓ Doğru kullanım
Heroes kategorisine gir → 3 örneği karşılaştır → "Copy prompt" → Claude Code terminaline yapıştır
↓ sonuç

Claude Code, bileşeni projenin mevcut temasına uyarlayarak ekler — bkz. ➜ Web Arayüz Ajanı.

✕ Yanlış kullanım
Kodu kopyala-yapıştır yapıp bağımlılıkları (ör. framer-motion) kurmayı atlamak
↓ sonuç

Bileşen hata verir — Info sekmesindeki "Dependencies" listesini kontrol etmeden kurulum yapılmamalı.

Güncel trendler Site, "AI ajanına yapıştırılabilir prompt" fikrini merkeze alıyor — bileşenler artık sadece kopyala-yapıştır kod değil, Claude Code/Codex/Lovable gibi araçlara doğrudan verilebilen görev tanımları olarak sunuluyor. Ayrıca "Design Bug Bot" ile PR'lardaki tasarım hatalarını otomatik yakalama gibi AI destekli inceleme özellikleri yeni ekleniyor.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Bu sayfa 21st.dev'in 15 Eylül 2026 tarihindeki hâline dayanır — kategori listesi ve fiyatlandırma sık değişebilir bir alandır, kullanıcı zaman zaman bu sayfayı güncelleyecek. Kesin/güncel liste için siteyi doğrudan kontrol et.
💻
SORU 42

Claude masaüstü uygulamasındaki tüm menüler ne işe yarar?

Kısa tanım: Claude masaüstü uygulamasının tüm menü, sekme ve kontrolleri (Settings sol paneli, Customize eklentileri, chat araç çubukları) burada açıklanır. Sol ayarlar menüsünde hesap, gizlilik, faturalandırma, desktop-uygulamaya-özel ayarlar ve eklentiler bulunur; sohbet ekranının ikonları sohbet geçmişini açıp kapatan, pencere bölen, araştırma yapan ve Artifact paneli kontrol eden butonlardır; sağ üstteki menü ise terminal, dosyalar, arka plan görevleri, plan, rename gibi işlevler sunar.
Benzetme: Bu ekran biraz telefonundaki "Uygulama Mağazası"na benzer. "Discover" = mağazanın vitrini (yeni/önerilen eklentiler), "Yours" = zaten kurduğun uygulamaların listesi. Sağ üstteki 🔍 arama, ⚙️ filtre ve ↕️ sıralama ikonları da tıpkı bir mağaza gibi listeyi daraltmana yarar.

Skills / Connectors / Plugins arasındaki fark nedir?

TürNe yaparÖrnek
Skills Claude'a belirli bir işi nasıl yapacağını öğreten talimat + dosya paketi (prompt, şablon, script). Yeni bir araç eklemez, mevcut yetenekleri belirli bir iş akışına yönlendirir. learn (öğretici anlatım modu), doc-coauthoring (belge birlikte yazma akışı), web-artifact-builder
Connectors Genellikle MCP (Model Context Protocol) tabanlı; Claude'u harici bir servise veya veri kaynağına bağlar — gerçek zamanlı veri okur/yazar. Figma (tasarım dosyaları), Zoom, Bright Data (web scraping), Google Drive/Slack gibi entegrasyonlar
Plugins Skill + komut + MCP sunucusunu tek pakette birleştiren, genelde bir organizasyon/topluluk tarafından dağıtılan daha büyük paketler. Marketplace üzerinden eklenir. Legal (sözleşme inceleme iş akışı), Bio Research, SearchFit SEO

Ekrandaki bölümler ne anlama geliyor?

Üst sekmeler

Skills / Connectors / Plugins — her biri ayrı bir kategori listesidir, birbirinin alt kümesi değildir.

Yours / Discover

"Yours" senin hesabına zaten eklediklerin; "Discover" Anthropic'in ve topluluğun sunduğu tüm katalog.

🔍 / ⚙️ / ↕️ ikonları

Sırasıyla: isimle arama, kategoriye göre filtreleme, ve popülerlik/tarih gibi kriterlere göre sıralama.

"For you" ve "New" bölümleri

"For you" kullanım geçmişine göre önerilen eklentiler; "New" son eklenen/güncellenen eklentilerdir (kart üzerinde "added X gün önce" yazar).

Kart üzerindeki + butonu

Tıklayınca eklentiyi doğrudan hesabına ekler; kurulum sonrası "Yours" sekmesinde görünür ve oradan kaldırılabilir.

"Add" (sağ üst) dropdown

Katalogdan seçmek yerine kendi skill/connector/plugin'ini elle (dosya yükleyerek veya bir marketplace repo adresi girerek) eklemene yarar.

Bir eklenti kartının üzerinde neler var?

Discover'da bir Skill/Connector/Plugin kartına tıkladığında açılan detay sayfası her zaman aynı düzeni izler:

Başlık + geliştirici

Eklentinin adı, ikonu ve kimin yayınladığı (Anthropic resmi / doğrulanmış topluluk hesabı / bağımsız geliştirici) üstte gösterilir. Doğrulanmış hesaplar mavi tik ile işaretlenir.

Açıklama + örnek komutlar

Eklentinin ne yaptığını anlatan kısa metin ve "bunu deneyebilirsin" tarzda 2-3 örnek istem (prompt) listelenir — kurulmadan önce ne işe yarayacağını görürsün.

İzinler (Permissions)

Connector ve Plugin'ler için: eklentinin hangi verilere erişeceği (dosyalar, e-posta, takvim vb.) ve hangi işlemleri yapabileceği (okuma-yazma) açıkça listelenir — kurulumdan önce onaylaman istenir.

Sağ üstteki + / Connect / Install butonu

Skill'lerde "+" direkt ekler; Connector'larda genelde "Connect" yazar ve OAuth ekranına yönlendirir; Plugin'lerde "Install" yazar ve marketplace'ten paketi indirir.

Sol tam Ayarlar (Settings) menüsü — tüm başlıklar

Sol üstteki arama kutusunun altında üç grup halinde sıralanır: Settings, Desktop app, Customize. Her satır ayrı bir sayfa açar:

GrupSekmeNe işe yarar
Settings⚙️ GeneralDil, varsayılan model tercihleri, sohbet başlangıç davranışı gibi genel/global ayarlar.
👤 AccountGörünen ad, e-posta adresi, şifre değiştirme, hesabı bağlı olduğun oturum listesi.
🛡️ PrivacySohbet geçmişinin model eğitiminde kullanılıp kullanılmayacağı, web arama/analiz izinleri gibi gizlilik anahtarları.
💳 BillingAbonelik planı (Free/Pro/Max), ödeme yöntemi, fatura geçmişi, plan yükseltme/düşürme.
📊 UsageMesaj/token kullanım grafikleri, haftalık/aylık limitlerin ne kadarının tüketildiği.
💼 CapabilitiesWeb araması, kod çalıştırma, dosya analizi gibi Claude'un kullanabileceği yerleşik yeteneklerin açık/kapalı anahtarları.
🧠 MemoryClaude'un önceki sohbetlerden hatırladığı bilgileri (kullanıcı profili, tercihler) görüp düzenleyebileceğin/sıfırlayabileceğin ekran.
</> Claude CodeClaude Code CLI'a özel ayarlar: varsayılan izin modu, kısayollar, entegrasyon tercihleri.
📋 CoworkEkip/çoklu-kullanıcı ortak çalışma alanı ayarları (paylaşılan projeler, davetler) — kurumsal/ekip planlarında görünür.
🌐 Claude in ChromeChrome eklentisinin (tarayıcıyı Claude'un kontrol etmesi) bağlantı durumu ve izinleri.
Desktop app🖥️ GeneralUygulama başlangıçta açılsın mı, sistem tepsisine küçülsün mü, bildirim tercihleri gibi masaüstü-uygulamasına-özel ayarlar.
🔌 ExtensionsMasaüstü uygulamasına takılan tarayıcı-dışı eklentiler (örn. sistem entegrasyonları) burada listelenir/yönetilir.
🔧 DeveloperGeliştirici modu anahtarları: konsol/log erişimi, deneysel özellik bayrakları (feature flags), MCP sunucu debug bilgisi.
Customize🧩 SkillsYukarıdaki tüm Skills açıklaması geçerli.
🔗 ConnectorsYukarıdaki Connectors açıklaması geçerli.
🧩 PluginsYukarıdaki Plugins açıklaması geçerli.
Bu üç grup aslında bir hiyerarşi anlatıyor: Settings = hesabın ve Claude'un kendisiyle ilgili ayarlar (hangi cihazdan girersen gir aynı), Desktop app = sadece bu bilgisayara kurulu masaüstü programının davranışı, Customize = Claude'un yeteneklerini genişleten eklentiler.

Sohbet ekranının üst araç çubuğu (sol üstteki ikonlar)

☰ (hamburger)

Sol kenar çubuğunu (sohbet geçmişi listesi) açıp kapatır — daha geniş yazı alanı için gizlenebilir.

▥ (bölünmüş görünüm)

Ekranı iki panele böler; ikinci panelde başka bir sohbet, Artifact önizlemesi veya dosya görünümünü yan yana açmana yarar.

🔍 Ara

Tüm sohbet geçmişinde anahtar kelimeyle arama yapar — eski bir konuşmayı bulmak için.

← / → (geri/ileri)

Tarayıcıdaki gibi, açtığın sohbetler/sayfalar arasında gezinme geçmişinde ileri-geri gider.

⧉ (yeni pencere/kopya simgesi)

Mevcut sohbeti ayrı bir pencerede veya yeni bir sekmede açar.

</> (kod/Claude Code simgesi, vurgulu)

Claude Code moduna geçişi gösterir/işaretler — aktifken vurgulu (mavi) görünür, tıklanınca kod-odaklı arayüze döner.

Sağ üstteki ikonlar ve ⋮ (üç nokta) menüsü

>_ (terminal ikonu)

Yerleşik terminal/komut satırı panelini açar (Claude Code masaüstü entegrasyonunda) — dosya sistemine doğrudan komut çalıştırmana yarar.

⊡ (Artifacts paneli, mavi vurgulu)

Sağ tarafta Artifact/dosya önizleme panelini açar; aktifken mavi görünür. Bu panelde oluşturduğun HTML, kod veya belge canlı render edilir.

🌐 (mavi noktalı globe)

Bağlı Connector/web erişimi durumunu gösterir; sağ üstteki küçük mavi nokta bir Connector'ın aktif/bağlı olduğunu işaret eder.

⋮ (üç nokta) → Artifacts

Artifacts panelini aç/kapat (yukarıdaki ⊡ ikonuyla aynı işlevin menü karşılığı, yanında ✓ ile durumu gösterir).

⋮ → Files (Ctrl+Shift+F)

O sohbete yüklenen/oluşturulan dosyaların listesini açar; klavye kısayoluyla da erişilebilir.

⋮ → Background tasks

Arka planda çalışan (sen başka işle uğraşırken devam eden) ajan görevlerinin durumunu gösteren panel.

⋮ → Plan

Claude'un "Plan modu"nda hazırladığı adım adım plan belgesini açar (bkz. Plan modu).

⋮ → Open in ▸

Alt menü: mevcut sohbeti/Artifact'ı VS Code gibi harici bir uygulamada veya tarayıcıda açmanı sağlar.

⋮ → Rename

Sohbetin başlığını elle değiştirmene yarar (varsayılan olarak ilk mesajdan otomatik üretilir).

⋮ → Fork (F)

Mevcut sohbetin o ana kadarki tüm geçmişiyle birlikte bir kopyasını (dalını) oluşturur — orijinali bozmadan farklı bir yöne devam etmek için.

⋮ → Transcript view ▸

Sohbetin ham/ayrıntılı transkript görünümünü açar — hangi araçların hangi sırayla çağrıldığını görmek için (hata ayıklamada faydalı).

⋮ → Output style ▸

Claude'un bu sohbetteki yanıt biçimini (kısa/detaylı, madde imli/düz metin vb.) değiştiren alt menü.

⋮ → Keep computer awake

Açık/kapalı anahtarı — açıksa, uzun süren bir görev çalışırken bilgisayarının uykuya geçmesini bu sohbet için engeller ("Only for this session" notuyla).

⋮ → Archive (A)

Sohbeti sol listeden gizler ama silmez — arşivden istediğin zaman geri getirebilirsin.

⋮ → Delete (D)

Sohbeti kalıcı olarak siler (kırmızı renkle vurgulanır — geri dönüşü olmayan bir işlem, dikkatli kullan).

Sol kenar çubuğu (sidebar) altındaki "More" menüsü

⏱️ Routines

Belirli aralıklarla otomatik çalışan, önceden tanımlanmış görev/otomasyon listesini açar (örn. her sabah bir özet çıkarma rutini).

✏️ Edit sidebar...

Sol kenar çubuğunda hangi kısayolların (Artifacts, Customize, projeler vb.) görüneceğini özelleştirmeni sağlar.

Mesaj kutusunun altındaki bar

+ (artı)

Dosya/görsel ekleme veya bir Connector'dan içerik çekme menüsünü açar (bkz. yukarıdaki "📎 ataç" açıklaması).

🎤 (mikrofon)

Sesli girişle mesaj yazmanı sağlar — konuştuğun metne otomatik çevrilir.

Auto (model modu) ▾

Claude'un görev karmaşıklığına göre otomatik model/efor seçmesini sağlayan varsayılan mod; tıklayınca manuel moda geçilebilir.

Sonnet 5 / Low (sağ alt)

O an kullanılan model adı ve "düşünme eforu" (Low/Medium/High gibi) seviyesini gösterir — daha yüksek efor daha derin ama daha yavaş/pahalı yanıt üretir.

Masaüstü uygulamasının kendi pencere menü çubuğu

Windows'ta pencerenin en üstünde (bazen Alt tuşuna basınca) görünen klasik menü çubuğu; bunlar Claude'un kendi ayarları değil, işletim sistemi seviyesinde pencere kontrolleridir:

Menüİçeriği
FileYeni pencere açma, uygulamayı kapatma gibi dosya/pencere düzeyi komutlar.
EditKopyala/yapıştır/tümünü seç gibi standart metin düzenleme komutları.
ViewYakınlaştırma (zoom), tam ekran, kenar çubuğunu gösterme/gizleme gibi görünüm ayarları.
GoSohbetler arasında ileri/geri gitme, belirli bir bölüme atlama komutları.
HelpBelgeler, klavye kısayolları listesi, sürüm bilgisi ve destek/geri bildirim gönderme bağlantıları.

Masaüstü uygulamasına birşey eklemek/çıkarmak istiyorsan

✅ Eklemek için

Customize → Skills/Connectors/Plugins → Discover sekmesine gir, aradığın işlevi arama kutusuna yaz, kartın üzerindeki + butonuna bas. Bazı Connector'lar ek olarak OAuth izni ister (örn. Google hesabınla giriş).

✅ Çıkarmak için

Customize → ilgili sekme → Yours içinde eklentiyi bul, kart menüsünden "Remove" / "Disable" seç. Bu işlem geri alınabilir — eklentiyi istediğin an tekrar ekleyebilirsin.

✅ Bir sohbette hangi eklentilerin aktif olduğunu görmek

Yeni sohbet ekranında mesaj kutusunun altındaki 📎 ataç / araç ikonuna tıkla — o an bağlı olan Connector'lar ve kullanılabilir Skill'ler açılır listede görünür; oradan tek tek açıp kapatabilirsin (o sohbete özel, genel ayarı değiştirmez).

⚠️ Dikkat

Bir Connector'ı kaldırmak (Remove), o servise verdiğin OAuth iznini otomatik iptal etmeyebilir — tam iptal için ilgili servisin kendi hesap ayarlarından ("Bağlı uygulamalar" gibi) da erişimi geri alman gerekir.

Güncel trend Anthropic, Claude Code'daki plugin marketplace mantığını (bkz. Soru 13) masaüstü/web uygulamasına da taşıyor; Skills/Connectors/Plugins ayrımı zamanla daha da netleşiyor, bu yüzden ekran düzeni önümüzdeki aylarda değişebilir.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Bu sayfa, 15 Eylül 2026'da Claude masaüstü uygulamasının "Customize → Skills → Discover" ekranından alınan bir görsele dayanır. Anthropic bu arayüzü sık güncelliyor; kart isimleri ve bölüm sırası değişmiş olabilir.
🧠
SORU 43

Qwen2.5-Coder-32B-Instruct-Q4_K_M nedir?

Kısa tanım: Alibaba'nın kod odaklı açık ağırlıklı (open-weight) dil model ailesi Qwen2.5-Coder'ın 32 milyar parametreli, talimat-uyumlu (Instruct) ve Q4_K_M seviyesinde 4-bit'e sıkıştırılmış (quantize edilmiş) sürümüdür. Bu tam isim aslında dört ayrı bilgiyi tek satırda taşır.

İsim parça parça ne anlatıyor?

ParçaAnlamı
Qwen2.5-CoderModel ailesi — genel Qwen2.5'in kod yazma/anlama üzerine ek eğitimden geçmiş (fine-tune) versiyonu.
32B32 milyar parametre. Modelin "büyüklüğü/kapasitesi" — daha büyük parametre sayısı genelde daha iyi muhakeme ama daha fazla RAM/VRAM demektir.
Instruct"Talimat takip etme" için ayrıca eğitilmiş sürüm — ham metin tamamlama (base model) değil, soru-cevap/sohbet formatında komut verebileceğin sürümdür. Kod asistanı olarak kullanılması gereken versiyon budur.
Q4_K_MGGUF niceleme (quantization) seviyesi: ağırlıkları 4-bit hassasiyete indirir ("K-quant", katman bazında karışık hassasiyet kullanan orta (M) seviye varyant). llama.cpp/Ollama gibi araçlarla yerelde çalıştırmak için kullanılır.
Benzetme: Niceleme (quantization), yüksek çözünürlüklü bir fotoğrafı sıkıştırıp dosya boyutunu küçültmeye benzer — bir miktar detay kaybedersin ama gözle fark edilmeyecek kadar az, buna karşılık dosya çok daha hafif ve hızlı açılır. Q4_K_M, "boyut/kalite" dengesinde genel kabul görmüş orta-üst bir tercih seviyesidir (Q2 daha küçük/düşük kalite, Q8 daha büyük/yüksek kalite).

Pratikte ne anlama geliyor?

Bellek ihtiyacı

32B parametre × ~4 bit ≈ dosya boyutu kabaca 18-20 GB civarı olur (K-quant overhead'i dahil). Bu, tam hassasiyetli (FP16, ~64 GB) sürüme göre çok daha erişilebilir bir boyuttur.

Donanım

16 GB+ VRAM'li bir GPU'da (veya yeterli sistem RAM'i ile CPU/GPU karışık modda) makul hızda çalışır; 8 GB VRAM'de daha küçük quant (ör. Q3/Q4_0) veya daha küçük parametre sayısı (7B/14B) tercih edilebilir.

Kullanım alanı

Kod tamamlama, refactor önerisi, basit hata ayıklama gibi görevlerde; internet bağlantısı gerektirmeden, token maliyeti olmadan çalışan yerel bir kod asistanı olarak kullanılır.

Sınırları

Bulut tabanlı büyük modellere (Claude gibi) göre uzun bağlam / karmaşık çok adımlı muhakeme yeteneği daha sınırlıdır — bu yüzden genelde "boilerplate, özet, basit sınıflandırma" gibi işler için tercih edilir (bkz. Soru 44).

Nasıl çalıştırılır?

ollama pull qwen2.5-coder:32b-instruct-q4_K_M
ollama run qwen2.5-coder:32b-instruct-q4_K_M "Bu fonksiyonu refactor et: ..."
✅ Doğru kullanım

Basit/tekrarlayan kod üretimi, log/çıktı özetleme, JSON'a dönüştürme gibi düşük nüanslı işleri yerel modele ver — token maliyeti sıfırdır, hızlıdır.

❌ Yanlış kullanım

Mimari karar, güvenlik açığı arama veya birden fazla dosyayı koordine eden görevleri yerel modele bırakmak — bu görevler nüans ister, bulut modelinde kalmalı.

Güncel trend Yerel kod modellerini bulut ajanlarına (Claude Code gibi) bir MCP sunucusu üzerinden "yardımcı işçi" olarak bağlamak yaygınlaşıyor — amaç, basit/rutin işleri ücretsiz yerel modele devredip token tasarrufu sağlamak, karmaşık işleri bulut modelinde tutmak.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Bellek/performans rakamları genel GGUF niceleme bilgisine dayanır, kesin dosya boyutu Ollama/Hugging Face model sayfasından teyit edilmeli — model sürümleri sık güncellenir.
🖧
SORU 44

Ollama sunucularımı (8080 / 8081) nasıl açar/kapatır, Continue ile nasıl kullanırım?

Kısa tanım: Ollama varsayılan olarak 11434 portunda tek bir sunucu olarak çalışır. Aynı makinede birden fazla Ollama örneğini (ör. biri sohbet modeli, biri otomatik-tamamlama/embedding modeli için) farklı portlarda — senin durumunda 8080 ve 8081 — çalıştırmak için her örneğe ayrı bir OLLAMA_HOST adresi vermen gerekir.
⚠️ Bu rehberdeki port numaraları (8080/8081) senin daha önce belirttiğin kuruluma göredir; hangi modelin hangi portta çalıştığı kendi launch.json/servis tanımına veya başlatma scriptine göre değişebilir — komutları kendi ortamına göre uyarlaman gerekir.

Sunucuyu başlatma / durdurma

İşlemWindows (PowerShell)
Belirli bir portta başlat $env:OLLAMA_HOST="127.0.0.1:8080"; ollama serve
İkinci sunucuyu başka portta başlat Ayrı bir terminal penceresinde: $env:OLLAMA_HOST="127.0.0.1:8081"; ollama serve
Çalışan sunucuları listele ollama ps (o an modeli yüklü olan aktif süreçleri gösterir)
Sunucunun ayakta olduğunu doğrula curl http://127.0.0.1:8080/api/tags — model listesi JSON olarak dönerse sunucu çalışıyordur
Durdur İlgili terminal penceresinde Ctrl+C, veya arka planda çalışıyorsa Görev Yöneticisi'nden ollama.exe sürecini sonlandır / taskkill /IM ollama.exe /F
Benzetme: OLLAMA_HOST, Ollama'ya "hangi kapıda (port) müşteri kabul edeceğini" söyler. Aynı binada (bilgisayar) iki ayrı dükkan (sunucu süreci) açmak istiyorsan, ikisine de farklı bir kapı numarası vermen gerekir — aksi halde ikinci süreç "bu kapı zaten dolu" (adres kullanımda) hatası verir.

Continue (VS Code eklentisi) ile bağlama

Continue'nin config.yaml (veya eski config.json) dosyasında, her Ollama sunucusunu ayrı bir model girdisi olarak tanımlarsın:

models:
  - name: Qwen Coder (8080)
    provider: ollama
    model: qwen2.5-coder:32b-instruct-q4_K_M
    apiBase: http://127.0.0.1:8080

  - name: Autocomplete (8081)
    provider: ollama
    model: qwen2.5-coder:7b-base-q4_K_M
    apiBase: http://127.0.0.1:8081
    roles:
      - autocomplete

Böylece Continue, sohbet/chat isteklerini 8080'deki modele, satır-içi otomatik tamamlama isteklerini 8081'deki (genelde daha küçük/hızlı) modele yönlendirebilir.

1. Sunucuları aç

İki ayrı terminalde OLLAMA_HOST ile 8080 ve 8081'i başlat, ollama ps ile ikisinin de ayakta olduğunu doğrula.

2. Continue config'i güncelle

apiBase değerlerinin doğru port'u gösterdiğinden emin ol; VS Code'da Continue panelini yeniden yükle (⟳).

3. Test et

Continue sohbet kutusuna basit bir soru yaz; cevap gelmiyorsa curl ile ilgili portu kontrol et, Windows Defender/güvenlik duvarının portu engellemediğinden emin ol.

4. Kapat

İş bitince terminalleri kapatarak veya süreci sonlandırarak sunucuları durdur — açık bırakmak gereksiz RAM/VRAM tüketir.

✅ Doğru kullanım

Sohbet ve autocomplete için farklı boyutta model kullanmak (büyük model = kalite, küçük model = hız) mantıklıdır; ihtiyacın olmadığında sunucuları kapatıp kaynak boşaltmak.

❌ Yanlış kullanım

Aynı portu iki farklı ollama serve sürecine vermeye çalışmak (adres çakışması hatası verir) veya sunucuyu sürekli açık unutup gereksiz VRAM/RAM tüketmek.

Güncel trend VS Code eklentileri (Continue, Cline, Roo Code — bkz. Soru 28) artık birden fazla model sağlayıcısını (bulut + yerel) aynı config içinde karıştırıp göreve göre otomatik yönlendirme (routing) desteği sunuyor.

💬 Notlar & Sorular

🕒 Bu sayfa genel Ollama/Continue yapılandırma mantığını anlatır — kendi makinende hangi modelin hangi portta çalıştığını ollama ps ile teyit ederek komutları uyarla.